Đề xuất cơ chế đặc thù để Hải Phòng thu hồi đất xen kẹt làm khu đô thị

Chính phủ đề xuất Hải Phòng được thu hồi các thửa đất nằm xen kẹt trong khu dân cư để tạo quỹ đất đấu giá, phục vụ phát triển đô thị, thương mại và dịch vụ. Đây là một trong những chính sách lớn đang được Quốc hội xem xét trong dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Hải Phòng, trình bày sáng 13/5.

Cụ thể, các thửa đất xen kẹt trong khu dân cư khi bị thu hồi phải đảm bảo không đủ điều kiện, diện tích tối thiểu để hình thành khu đô thị hoặc khu dân cư nông thôn. Việc thu hồi đất phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, hoặc quy hoạch chung, phân khu đã được phê duyệt.

Đất thu hồi không được thuộc các khu vực đã xác định cho dự án, công trình trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt và công bố công khai. Đồng thời, đất dự kiến thu hồi phải không có tranh chấp, khiếu nại hay vi phạm pháp luật. Hội đồng Nhân dân thành phố sẽ quy định tiêu chí xác định thửa đất xen kẹt trong khu dân cư, đảm bảo hài hòa lợi ích của người dân và xã hội.

UBND TP Hải Phòng cho biết, tốc độ đô thị hóa nhanh và dân số lao động gia tăng đã tạo áp lực lớn lên nhu cầu nhà ở và hạ tầng đô thị. Nhu cầu đất phát triển nhà ở giai đoạn 2021-2025 ước khoảng 4.291 ha, giai đoạn 2026-2030 là 4.970 ha. Trong khi đó, thành phố hiện có nhiều quỹ đất nông nghiệp diện tích nhỏ, nằm xen kẹt trong khu dân cư, phù hợp quy hoạch làm đất ở nhưng không đủ quy mô xây dựng khu đô thị. Hiệu quả kinh tế thấp khiến các khu đất này không hấp dẫn nhà đầu tư, gây lãng phí nguồn lực đất đai.

Chính sách mới được đề xuất sẽ tạo điều kiện thuận lợi để thành phố chủ động, linh hoạt trong việc thu hồi, tạo quỹ đất sạch phục vụ đấu giá, tận dụng nguồn lực đất đai, tăng thu ngân sách. Ngoài ra, chính sách này còn góp phần tạo môi trường đầu tư thông thoáng, nâng cao sức cạnh tranh, thúc đẩy chỉnh trang khu đô thị, nông thôn và đáp ứng nhu cầu nhà ở cho người dân.

Theo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Ủy ban Tài chính, Nghị định 102/2024 đã quy định nguyên tắc giao đất, cho thuê đất đối với thửa đất nhỏ hẹp, xen kẹt, trong đó Chính phủ quy định việc thu hồi đất xen kẹt cho mục đích công cộng. Nếu không sử dụng vào mục đích công cộng, sẽ giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất cho người dân. Tuy nhiên, quy định hiện hành vẫn còn nhiều vướng mắc khi triển khai các dự án phát triển kinh tế – xã hội.

Dự thảo Nghị quyết này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ các khó khăn thực tiễn, đẩy nhanh tiến độ thu hồi đất phục vụ các dự án phát triển đô thị, thương mại, dịch vụ đã được phê duyệt. Tuy nhiên, đây là chính sách mới, chưa từng áp dụng tại các địa phương khác và có tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích của người dân. Do đó, Ủy ban đề nghị bổ sung quy định về tiêu chí, quy mô diện tích lô đất được coi là xen kẹt để áp dụng chính sách, đồng thời quy định rõ trách nhiệm triển khai, đảm bảo không bị lợi dụng, tránh khiếu kiện, tạo đồng thuận trong nhân dân.

Dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Hải Phòng gồm 6 nhóm chính sách chính: quản lý đầu tư; quản lý tài chính, ngân sách nhà nước; quản lý quy hoạch, đô thị, tài nguyên và môi trường; quản lý khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng xây dựng cơ chế ưu đãi về thu nhập cho cán bộ, công chức, viên chức thuộc thành phố quản lý; thành lập và triển khai các cơ chế, chính sách trong Khu thương mại tự do tại thành phố.

Quốc hội sẽ thảo luận nội dung này tại hội trường vào ngày 14/6 và dự kiến thông qua vào ngày 28/6.