Mỹ chọn cách ‘nợ’ để thống trị thế giới: Bí mật kinh tế đen tối
Trí tuệ thông thường về thâm hụt thương mại từ lâu đã bị chi phối bởi quan điểm cho rằng đây là dấu hiệu của sự yếu kém kinh tế, là thất bại trong cạnh tranh, làm cạn kiệt của cải và cơ hội việc làm trong nước. Nhận định này từng định hình các cuộc thảo luận chính sách dưới thời Tổng thống Donald Trump và tiếp tục kéo dài đến hiện tại. Tuy nhiên, một phân tích kinh tế vĩ mô sâu sắc hơn cho thấy thâm hụt thương mại kéo dài của Hoa Kỳ thực chất có thể là một trong những lợi thế chiến lược quan trọng nhất của nước này trên trường kinh tế toàn cầu.
Định hình lại diễn ngôn về thâm hụt thương mại
Khi nhìn nhận thâm hụt thương mại qua lăng kính kế toán quốc gia thay vì chủ nghĩa trọng thương, có thể thấy sự mất cân đối bên ngoài thực chất phản ánh sự khác biệt giữa tiết kiệm và đầu tư trong nước. Quốc gia tiết kiệm nhiều hơn đầu tư sẽ có thặng dư, ngược lại, quốc gia đầu tư nhiều hơn tiết kiệm sẽ có thâm hụt. Thực tế này giúp chuyển nhận thức từ quan điểm đơn giản “xuất khẩu tốt, nhập khẩu xấu” sang góc nhìn về dòng vốn toàn cầu.
Hoa Kỳ đã duy trì thâm hụt tài khoản vãng lai mang tính cấu trúc trong nhiều thập kỷ, không phải do thiếu ngành công nghiệp cạnh tranh hay do tác động của thương mại không công bằng, mà bởi vì dòng vốn toàn cầu liên tục chảy vào thị trường và các kênh đầu tư của Mỹ với tốc độ vượt xa mức tiết kiệm trong nước. Điều này phản ánh niềm tin toàn cầu vào động lực kinh tế và tiềm năng đổi mới của Hoa Kỳ.
Động cơ đổi mới được thúc đẩy bởi đầu tư
Thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ đóng vai trò như một cơ chế thu hút vốn để tài trợ cho đầu tư trong nước mà không cần cắt giảm tiêu dùng tương ứng. Hiện nay, thâm hụt này chiếm khoảng 3% GDP, tương đương 1 nghìn tỷ USD mỗi năm, giúp Mỹ duy trì mức đầu tư kinh doanh cao hơn đáng kể so với khả năng tiết kiệm nội địa. Các doanh nghiệp Mỹ đầu tư với tỷ lệ cao hơn khoảng 1% GDP so với các đối tác châu Âu, trong khi chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển tăng từ 2,8% lên 3,6% GDP trong thập kỷ qua, trùng hợp với giai đoạn thâm hụt thương mại gia tăng. Đây là cơ chế giúp Mỹ duy trì vị thế dẫn đầu về đổi mới sáng tạo.
Nghiên cứu tình huống: Sự thống trị công nghệ qua tài trợ thâm hụt
Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo hiện nay là ví dụ tiêu biểu cho việc thâm hụt thương mại chuyển hóa thành lợi thế công nghệ. Chỉ riêng năm nay, các doanh nghiệp Mỹ đã đầu tư hơn 300 tỷ USD vào trung tâm dữ liệu để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn, khoản đầu tư này khó thực hiện nếu không có dòng vốn nước ngoài. Việc mở rộng sản xuất chất bán dẫn trong nước (hơn 240 tỷ USD chi phí xây dựng) cũng được thúc đẩy bởi cơ chế tương tự. Những khoản đầu tư này đặt nền tảng cho tăng trưởng năng suất và tạo ra của cải trong tương lai. Nhờ chấp nhận dòng vốn nước ngoài, Hoa Kỳ chuyển giao nguồn tài trợ cho đổi mới công nghệ từ các quốc gia tiết kiệm, đồng thời duy trì mức tiêu dùng nội địa – một lợi thế chiến lược rõ rệt.
Lý thuyết trò chơi toàn cầu về thặng dư và thâm hụt
Các quốc gia thặng dư như Trung Quốc, Đức và Nhật Bản tích lũy tài sản Mỹ nhưng lại nhường quyền lãnh đạo trong các khoản đầu tư công nghệ rủi ro, lợi nhuận cao cho doanh nghiệp Mỹ. Sự sắp xếp này tạo ra động lực hấp dẫn: các quốc gia thặng dư cung cấp vốn thúc đẩy đổi mới tại Mỹ, có thể làm suy yếu vị thế cạnh tranh tương lai của chính họ. Đây là một hình thức chuyên môn hóa quốc tế đặc biệt, nơi Mỹ tập trung vào đổi mới rủi ro cao còn các quốc gia thặng dư tập trung vào tiết kiệm và sản xuất. Lợi nhuận từ mô hình này phụ thuộc vào việc ai nắm giữ giá trị từ các công nghệ tiên phong. Nếu các doanh nghiệp Mỹ giữ vững lợi thế độc quyền, thâm hụt thương mại sẽ trở thành món hời – về bản chất là vay mượn thế giới để tài trợ cho sự thống trị trong các ngành công nghiệp thế hệ mới.
Ý nghĩa chính sách
Thay vì coi thâm hụt thương mại là vấn đề cần giải quyết, các nhà hoạch định chính sách nên xem đây là lợi thế chiến lược cần được quản lý. Thách thức không nằm ở việc giảm thâm hụt mà là đảm bảo dòng vốn nước ngoài tài trợ cho đầu tư hiệu quả, tránh chảy vào tiêu dùng hoặc đầu cơ tài chính. Một chiến lược hiệu quả cần:
- Nhắm vào thành phần thay vì quy mô thâm hụt, tập trung duy trì dòng vốn đầu tư, hạn chế vay cho tiêu dùng.
- Thực hiện chính sách hướng dòng vốn vào đầu tư công nghệ tiên tiến và hiện đại hóa hạ tầng.
- Tăng cường hệ thống đổi mới trong nước để tối đa hóa lợi nhuận từ vốn nước ngoài.
- Phát triển các chỉ số đánh giá hiệu quả kinh tế trên thị trường vốn toàn cầu thay cho chỉ số thương mại đơn thuần.
Rủi ro và hạn chế
Không phải mọi khoản thâm hụt đều lành tính. Nếu thâm hụt chủ yếu tài trợ cho tiêu dùng thay vì đầu tư, có thể tạo ra lỗ hổng kinh tế. Bên cạnh đó, tính bền vững của thâm hụt kéo dài phụ thuộc vào niềm tin toàn cầu vào vai trò lãnh đạo kinh tế của Hoa Kỳ và vị thế dự trữ của đồng đô la Mỹ. Ngoài ra, căng thẳng địa chính trị có thể biến dòng vốn thành đòn bẩy chống lại lợi ích Mỹ. Khi quan hệ kinh tế với Trung Quốc trở nên phức tạp, sự phụ thuộc lẫn nhau từ các dòng vốn vừa tạo ra cơ hội vừa mang lại rủi ro.
Kết luận
Thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ không phải là dấu hiệu thất bại kinh tế mà là đối ứng kế toán cho vị thế điểm đến hàng đầu của vốn toàn cầu. Bằng cách cho phép đầu tư vượt tiết kiệm nội địa, thâm hụt đảm bảo vai trò lãnh đạo công nghệ và động lực kinh tế của Mỹ. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng dựa vào công nghệ, khả năng thu hút vốn đầu tư cho các lĩnh vực biên giới có thể quan trọng hơn việc duy trì cán cân thương mại. Khi xây dựng chính sách, cần cân nhắc liệu việc giảm thâm hụt có làm mất đi một trong những lợi thế kinh tế lớn nhất của Hoa Kỳ hay không. Thay vì tập trung vào giảm thâm hụt, chiến lược nên là tối đa hóa hiệu quả sử dụng vốn mà thâm hụt mang lại. Trong cuộc cạnh tranh giành vị thế lãnh đạo kinh tế thế kỷ 21, điểm yếu tưởng chừng của Mỹ thực ra có thể là điểm mạnh lớn nhất.
Cơ hội đầu tư bạc qua Sở giao dịch hàng hóa Việt Nam
Trong tuần qua, bạc chưa thể vượt qua ngưỡng kháng cự mạnh tại vùng 34.000 và đã có nhịp điều chỉnh đúng như dự báo. Những nhà đầu tư mua ở vùng đáy 28.800 đã thu được lợi nhuận đáng kể nhờ kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất tại cuộc họp FOMC đầu tháng 5. Tuy nhiên, áp lực chốt lời và đáo hạn hợp đồng tháng 5 đã khiến thị trường xuất hiện nhịp điều chỉnh.
Hiện tại, bạc nhiều khả năng đã hoàn tất sóng tăng đầu tiên và chuẩn bị điều chỉnh về vùng hỗ trợ mạnh 31.000, mở ra cơ hội mua vào cho sóng tăng tiếp theo. Giá bạc dự kiến sẽ tiếp cận vùng mua quanh 31.000 với mục tiêu 35.600 – 39.000 trong quý II/2025. Nếu tình trạng suy thoái toàn cầu gia tăng, giá bạc có thể leo lên 49.000 – tiệm cận đỉnh cũ thiết lập năm 2011.
Bảng thống kê giá bạc trong các giai đoạn khủng hoảng và suy thoái
Bạc thường tăng giá mạnh trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế và suy thoái toàn cầu, đặc biệt khi các ngân hàng trung ương lớn đồng loạt cắt giảm lãi suất để đối phó với rủi ro tăng trưởng. Năm 2025–2026, nếu các động thái nới lỏng chính sách tiền tệ tiếp tục diễn ra, thị trường đang đặt câu hỏi liệu bạc có thể phá vỡ đỉnh cũ 49,80 USD được xác lập gần 15 năm trước hay không.
Tham gia thị trường hàng hóa quốc tế qua Sở giao dịch hàng hóa Việt Nam
Trong chu kỳ kinh tế, dòng tiền đầu tư thường luân chuyển giữa các loại tài sản để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện nay, Sở giao dịch hàng hóa Việt Nam (MXV) đã được cấp phép liên thông với thị trường hàng hóa quốc tế, cho phép nhà đầu tư Việt Nam tiếp cận trực tiếp các sản phẩm như đồng, bạc, cà phê, đường, nông sản… Nhà đầu tư có thể giao dịch trực tiếp trên thị trường hàng hóa do Bộ Công Thương quản lý với nhiều ưu điểm: mua bán hai chiều, giao dịch T0, miễn lãi margin…
Liên hệ để hợp tác và nhận tư vấn chuyên sâu về thị trường hàng hóa.
