Bạn có bao giờ tự hỏi: Điều gì sẽ xảy ra nếu một chính phủ… chi tiền mạnh tay giữa thời kỳ khủng hoảng kinh tế? Nếu thay vì co cụm, tiết kiệm, chúng ta cầm những đồng tiền cuối cùng để “ném” vào thị trường? Ý tưởng nghe như một trò cá cược điên rồ – nhưng lại là nền tảng của cuộc cách mạng tài chính đã thay đổi cả thế giới. Và nhân vật đặt cược cả danh tiếng của mình vào lý thuyết đó – chính là John Maynard Keynes.
Tháng 10 năm 1929, thị trường chứng khoán Mỹ sụp đổ, thổi bùng Đại Khủng Hoảng lan rộng khắp toàn cầu. Tiền không còn luân chuyển. Nhà máy đóng cửa. Hàng triệu người thất nghiệp, tuyệt vọng. Giới kinh tế học khi đó bối rối, đa phần cho rằng: Cứ để thị trường tự điều chỉnh, mọi thứ sẽ tự ổn định trở lại. Thế nhưng trong căn phòng nhỏ ở Anh, một nhà kinh tế học trẻ tuổi, đầu óc sắc bén nhưng có phần lập dị – John Maynard Keynes – đã đi ngược dòng ý kiến đó. Ông cho rằng: Chính phủ không thể khoanh tay đứng nhìn – họ PHẢI ra tay giải cứu!
Học thuyết của Keynes dựa trên ý tưởng đột phá: Khi nền kinh tế rơi vào khủng hoảng, tổng cầu (tổng chi tiêu của doanh nghiệp, người dân và chính phủ) suy giảm, dẫn tới thất nghiệp hàng loạt và đình trệ sản xuất. Nếu ai cũng cố gắng tiết kiệm, không ai mua hàng hóa, doanh nghiệp phá sản hàng loạt – nền kinh tế chìm sâu hơn vào suy thoái. Keynes đưa ra giải pháp: Chính phủ cần chủ động tăng chi tiêu – xây cầu, làm đường, đầu tư công trình… nhằm tạo việc làm, bơm tiền trở lại vào nền kinh tế. Dù có phải… đi vay nợ! Khi chính phủ chi tiền, người lao động có việc làm, lại tiêu dùng, doanh nghiệp có doanh thu và… vòng quay của tiền bắt đầu trở lại – đó là vòng tuần hoàn mà học thuyết Keynes gọi là “tác động số nhân”.
Tư duy này nhanh chóng lan rộng, đặc biệt tại Mỹ những năm 1930, khi Franklin D. Roosevelt áp dụng chính sách New Deal: Xây dựng hàng nghìn công trình, tạo hàng triệu việc làm, giúp nước Mỹ dần thoát khỏi khủng hoảng. Không dừng lại ở sách vở, Keynes còn là… nhà đầu tư thực thụ: Quản lý quỹ đầu tư của trường Đại học Cambridge, ông đưa ra các chiến lược tận dụng tâm lý thị trường, mua vào khi mọi người sợ hãi nhất, kiên trì nắm giữ lâu dài và xem thị trường là “một trò chơi móc túi”. Hành trình này chứng minh tư tưởng của ông không chỉ nằm trên giấy – mà còn thành công trong thực tế.
Ở Việt Nam, dấu ấn của Keynes càng rõ nét: Trong khủng hoảng COVID-19, Chính phủ tung các gói hỗ trợ hàng chục nghìn tỷ đồng, tập trung đầu tư công, kiến tạo “lực đẩy” cho nền kinh tế. Mỗi lần ngân hàng cắt giảm lãi suất, bơm vốn cho doanh nghiệp – chính là đang vận dụng triết lý Keynes: Bơm máu vào nền kinh tế để chờ phục hồi. Đối với cá nhân, người đầu tư cá nhân cũng có thể rút ra bài học quý báu: Đôi khi, trong hoảng loạn, cơ hội lớn nhất lại lộ diện – chỉ dành cho ai dám nhìn vấn đề từ một góc rất khác.
Bạn nghĩ sao về lý thuyết “chi tiền giải cứu nền kinh tế” của Keynes trong bối cảnh hiện đại – khi mà nợ công, lạm phát vẫn là nỗi ám ảnh toàn cầu? Liệu chính phủ nên tiếp tục chi tiêu mạnh mẽ, hay đã đến lúc phải dè chừng trước cái bóng của lạm phát? Hãy để lại bình luận bên dưới! Đừng quên theo dõi series Nhà đầu tư huyền thoại & Tỷ phú Doanh nhân tài chính – nơi những ý tưởng đột phá của các nhà tư tưởng tài chính sẽ tiếp tục được hé lộ trong những tập tiếp theo!
