Bạn đã bao giờ tự hỏi: vì sao từ một loại tiền tệ “vua”, vàng lại quay về nằm yên trong két sắt, ngân hàng trung ương, hay thậm chí là… trong cổ phiếu của những tập đoàn khai thác khoáng sản? Điều gì đã xảy ra sau bản vị vàng, để vàng lặng lẽ chuyển mình thành “thỏi nam châm” tài sản trong thời tài chính hiện đại – một sân chơi vô cùng khác biệt? Hãy cùng Podcast Chủ Đề Vàng bóc tách bí mật này!
Hơn một thế kỷ trước, toàn bộ hệ thống tài chính toàn cầu dựa trên niềm tin vào… vàng. Từ đồng bảng Anh cho tới đồng đô-la Mỹ, giá trị của tiền giấy được bảo chứng bằng lượng vàng thực có trong kho bạc quốc gia. Câu chuyện bản vị vàng vĩ đại ấy đã kéo dài hàng trăm năm, khiến vàng trở thành chuẩn mực tuyệt đối cho mọi hoạt động tài chính quốc tế. Thế nhưng, cú đứt gãy chấn động đã đến: Ngày 15/8/1971, Tổng thống Mỹ Richard Nixon công bố bãi bỏ hoàn toàn khả năng chuyển đổi USD thành vàng. Bản vị vàng chính thức kết thúc, kéo theo “kỷ nguyên tiền giấy” – fiat currency – lên ngôi. Vậy là kết thúc vai trò huy hoàng của vàng?
Sự thay đổi này không hề đơn giản như nhiều người tưởng. Khi thế giới không còn buộc phải neo giữ giá trị tiền tệ vào vàng, các ngân hàng trung ương được “cởi xích”, có thể in tiền dựa trên nhu cầu kinh tế thay vì trữ lượng vàng. Nền kinh tế trở nên linh động, các chính sách tiền tệ cũng uyển chuyển hơn, cho phép các quốc gia đối phó với khủng hoảng hoặc thúc đẩy tăng trưởng nhanh hơn. Số liệu từ Ngân hàng Thế giới cho thấy, tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu sau thập niên 1970 dường như đã mở cửa mạnh mẽ nhờ sự linh hoạt này.
Nhưng liệu vàng đã hết thời? Hoàn toàn không! Vàng bỗng nhiên… biến hình thành một loại “siêu tài sản chú ẩn an toàn”. Khi khủng hoảng tài chính nổ ra như 2008 hay COVID-19 mới đây, giá vàng toàn cầu lại tăng vọt. Điều này phản ánh đặc tính “chống lại sự bất định” của vàng: không thể bị in thêm, không chịu lạm phát dài hạn, và vẫn được cả thế giới thừa nhận giá trị. Ngày nay, nhiều ngân hàng trung ương vẫn âm thầm mua vào vàng, và nó góp mặt trong danh mục đầu tư của hàng triệu cá nhân, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính trên thế giới. Song song với đó, các công cụ tài chính phái sinh liên quan tới vàng – như ETF, hợp đồng tương lai vàng – phát triển mạnh mẽ, biến vàng thành một tài sản không chỉ để cất giữ mà còn để giao dịch kiếm lời sôi động.
Ở Việt Nam, vai trò mới của vàng càng thể hiện rõ nét trong 20 năm trở lại đây. Vàng không còn là phương tiện thanh toán, nhưng vẫn là “của để dành” truyền kiếp trong dân. Mỗi khi bất ổn xảy ra – như khủng hoảng kinh tế châu Á năm 1997, hay biến động giá USD – các tiệm vàng lại đông nghẹt. Nhà đầu tư cá nhân xem vàng như “chiếc phao” thoát lạm phát, trong khi các doanh nghiệp lớn, ngân hàng lại dùng vàng như kênh phòng hộ rủi ro. Một số năm gần đây, việc các quỹ đầu tư trong nước, đặc biệt là nhóm quỹ mở, bắt đầu bổ sung vàng vào rổ tài sản đã minh chứng cho vai trò mới này. Thị trường vàng vật chất và vàng tài khoản tuy nhiều lúc trồi sụt, nhưng vẫn cực kỳ hấp dẫn ở góc độ đa dạng hóa danh mục đầu tư và bảo toàn giá trị lâu dài.
Nói tóm lại, từ biểu tượng của chuẩn mực tiền tệ thế giới, vàng giờ đây trở thành “thanh đỡ tinh thần” tài chính trong cơn bão bất ổn – một ngôi sao sáng trong “vũ trụ đầu tư”. Đáng nói là, sự lột xác này lại càng khiến vai trò của vàng… nổi bật hơn: không còn là khuôn khổ cứng nhắc cho chính sách tiền tệ, mà thành vũ khí bí mật phòng thủ cho nhà đầu tư hiện đại. Vậy liệu vàng có thể trở lại ngôi vị “đế vương” tài chính trong tương lai? Hay công nghệ và các tài sản mới – như Bitcoin – sẽ thay thế hoàn toàn vai trò của vàng? Đó sẽ là câu chuyện cực kỳ hấp dẫn trong tập tiếp theo của Podcast Chủ Đề Vàng. Đừng quên bấm “theo dõi”, “subscribe” và chia sẻ cảm nghĩ của bạn về vai trò của vàng – liệu bạn sẽ chọn đầu tư vào vàng, hay dấn thân vào những kênh tài sản mới đang lên ngôi? Hẹn gặp lại bạn ở tập sau!
