Bạn có biết: trong suốt cả thế kỷ qua, dù thế giới đã chuyển mình mạnh mẽ sang thời đại số, ngân hàng trung ương của hầu hết các quốc gia vẫn coi vàng là “bùa hộ mệnh” trong kho dự trữ tài chính quốc gia? Thậm chí, tại một số quốc gia, kho vàng dự trữ có quy mô lên tới hàng nghìn tấn, được canh phòng nghiêm ngặt hơn cả các kho vũ khí tối mật. Vậy điều gì khiến các ngân hàng trung ương vẫn liên tục tích trữ vàng, thay vì đặt hết niềm tin vào đồng tiền của chính họ, hay những tài sản tài chính tân tiến khác trên thế giới? Ngày hôm nay, hãy cùng Podcast Chủ Đề Vàng “giải mã” bí mật ngàn năm này!
Hãy nhìn lại bối cảnh: Ngân hàng Trung ương – trái tim của hệ thống tài chính mỗi quốc gia – có vai trò đảm bảo cho sự ổn định tiền tệ, kiểm soát lạm phát và điều tiết chính sách kinh tế vĩ mô. Lịch sử ghi nhận rằng vàng không đơn thuần là một loại tài sản; từ thời Ai Cập cổ đại, La Mã, đến các đế chế hiện đại, vàng luôn được chọn làm đơn vị trao đổi, lưu trữ giá trị. Đầu thế kỷ 20, cả thế giới vận hành theo “Tiêu chuẩn vàng” – nghĩa là mỗi đồng tiền in ra đều có một lượng vàng hậu thuẫn thực tế trong ngân khố quốc gia. Dù tiêu chuẩn này đã bị “phá vỡ” từ năm 1971 khi Mỹ chính thức tách đồng USD khỏi vàng, nhưng vàng vẫn nắm giữ vai trò chiến lược trong kho dự trữ của các ngân hàng trung ương hàng đầu như Mỹ, Đức, Pháp, Ý, và cả những quốc gia mới nổi như Trung Quốc, Ấn Độ.
Tại sao vậy? Hãy cùng đi sâu hơn. Vàng vốn được coi là “tài sản phi chính phủ” – không chịu sự kiểm soát trực tiếp của bất cứ quốc gia, tổ chức quốc tế nào, không bị ràng buộc bởi lời hứa hay nghĩa vụ trả nợ của ai. Khi khủng hoảng tài chính, chiến tranh, hoặc địa chính trị bất ổn, các loại tài sản như trái phiếu, ngoại tệ, thậm chí bất động sản đều có thể mất giá hoặc bị phong tỏa; chỉ có vàng là khó bị vô hiệu hóa giá trị. Nếu một ngân hàng trung ương “ôm” một lượng lớn USD, nhưng mối quan hệ với Mỹ xấu đi, tài sản bằng USD có nguy cơ bị đóng băng. Nhưng với vàng, chỉ cần giữ an toàn trong kho, quốc gia đó vẫn đảm bảo được một phần uy tín tài chính, khả năng thanh khoản. Vàng còn như “của để dành” – là lá chắn trước lạm phát, khi giá trị các đồng tiền bị bào mòn thì vàng thường có xu hướng tăng giá, giữ ổn định sức mua.
Bên cạnh đó, tích trữ vàng còn giúp các quốc gia bảo vệ vị thế trên bàn đàm phán quốc tế. Đơn cử như Trung Quốc và Nga, những năm gần đây liên tục gia tăng mua vào vàng dự trữ để giảm sự phụ thuộc vào đồng USD, chuẩn bị cho các kịch bản căng thẳng địa chính trị. Ngân hàng trung ương Thổ Nhĩ Kỳ cũng từng mua vàng để đối phó nguy cơ bị phong tỏa tài sản ở nước ngoài. Đối với các nước yếu thế hơn, vàng trong kho quốc gia còn giúp củng cố niềm tin của cộng đồng quốc tế, thúc đẩy xếp hạng tín nhiệm quốc gia, giảm chi phí vay nợ quốc tế. Có một thực tế thú vị: rất nhiều quốc gia, dù kho dự trữ ngoại hối khiêm tốn, vẫn ưu tiên sở hữu một phần lớn là vàng nguyên chất.
Vậy câu chuyện này liên hệ gì với Việt Nam, với nhà đầu tư cá nhân, và người làm tài chính? Thứ nhất, hãy nhìn vào thực tế: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng nắm giữ lượng vàng dự trữ nhất định, dù quy mô chưa lớn bằng các quốc gia phát triển. Vàng vẫn là tài sản được nhiều gia đình Việt tích trữ, coi đó là “của để dành” phòng ngừa rủi ro lạm phát, biến động tỷ giá, khủng hoảng. Với nhà đầu tư, logic này vẫn còn nguyên giá trị: đa dạng hóa tài sản bằng cách sở hữu một phần vàng trong danh mục đầu tư chính là cách học hỏi “chiến lược phòng thủ” của ngân hàng trung ương. Không phải ngẫu nhiên các ngân hàng trung ương trên thế giới luôn ưu tiên vàng ngay cả trong kỷ nguyên tài chính số, khi “tiền ảo” lên ngôi. Đối với nền kinh tế quốc gia, dự trữ vàng giúp củng cố niềm tin từ các đối tác và cộng đồng quốc tế, góp phần giữ ổn định tỷ giá, chống sốc trong các tình huống bất chắc khó lường – đó là một hình mẫu mà Việt Nam cũng đang dần học hỏi và sẽ cân nhắc tăng dần tỷ trọng vàng trong kho dự trữ quốc gia khi điều kiện cho phép.
Vậy trong thời buổi mà các “biến động lớn” ngày càng khó đoán, bạn nghĩ sao về vị trí của vàng trong “kho tài sản” cá nhân và dự trữ quốc gia? Nếu bạn là Thống đốc ngân hàng trung ương, bạn sẽ chọn tích trữ vàng bao nhiêu phần trăm? Hãy cùng suy ngẫm và chia sẻ ý kiến dưới phần bình luận nhé! Đừng quên nhấn theo dõi Podcast Chủ Đề Vàng để đồng hành cùng những câu chuyện tài chính “vàng ròng” tiếp theo. Ở tập sau, chúng ta sẽ cùng khám phá: “Vàng ‘ảo’ – Sự nổi lên của ETF vàng và xu hướng đầu tư mới trong thời đại số hóa”. Đừng bỏ lỡ!
