Bạn sẽ làm gì nếu trong một đêm toàn bộ thị trường chứng khoán toàn cầu sụp đổ? Liệu đồng tiền bạn đang trông cậy có còn giá trị? Hãy tưởng tượng, ở một quốc gia nào đó vừa công bố phá sản hoặc chiến tranh bùng nổ, chỉ trong tích tắc, hàng tỷ đô la “bốc hơi”, đầu tư tan thành mây khói. Nhưng có một thứ tài sản không chỉ sống sót, mà còn tỏa sáng rực rỡ – đó chính là vàng. Tại sao trong cơn bão tài chính, những “bậc thầy” đầu tư từ Wall Street đến phố Hà Nội lại đổ xô đi mua vàng? Đằng sau ba chữ “trú ẩn an toàn”, thực sự có điều gì bí mật?
Nếu nhìn về quá khứ, vàng thực sự đã gắn bó với lịch sử tài chính của nhân loại như một vị thần hộ mệnh vô hình. Trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008, khi chứng khoán đồng loạt lao dốc, ngân hàng phá sản, niềm tin vào các tài sản truyền thống gần như cạn kiệt, giá vàng bất ngờ tăng vọt – thậm chí cư dân các quốc gia như Mỹ, Đức, Thụy Sĩ xếp hàng, đổ xô tìm mua từng miếng vàng vật chất. Hay trong bối cảnh đại dịch COVID-19 năm 2020, khi cả thế giới rơi vào trạng thái đóng băng, vàng lại thiết lập những kỷ lục giá mới. Theo số liệu của Hội đồng Vàng Thế giới, riêng năm 2020, nhu cầu đầu tư vàng trên toàn cầu đã tăng hơn 40% so với cùng kỳ. Vậy, điều gì đã làm nên sức hút mãnh liệt của vàng trong những thời khắc kinh tế hỗn loạn ấy?
Ta hãy cùng giải mã tâm lý “trú ẩn an toàn” mà vàng mang lại. Không giống như cổ phiếu, bị cuốn vào vòng xoáy lên xuống theo từng nhịp thở của nền kinh tế, vàng có một vị trí “lạ kì” – nó không mang lại dòng tiền như lãi suất hay cổ tức, nhưng cũng không dễ dàng bị xóa sạch bởi sự đổ vỡ của một ngân hàng hoặc phá sản của một doanh nghiệp. Nguyên tắc đằng sau rất đơn giản: vàng là vật chất thực sự, hữu hình, giới hạn về số lượng, không thể “in” thêm như tiền giấy. Dù đồng USD có thể giảm giá trị bởi các quyết định in tiền ồ ạt, cổ phiếu có thể “bốc hơi” chỉ sau một đêm, nhưng một ounce vàng trong tay nhà đầu tư vẫn còn nguyên giá trị từ hàng trăm năm trước.
Các nhà kinh tế học đã chỉ ra: vàng giữ vai trò neo giữ niềm tin trong bão tố. Khi niềm tin vào hệ thống tài chính lung lay, nguy cơ lạm phát cao, đồng nội tệ mất giá, thì vàng trở thành vật bảo chứng – như một “tờ séc bảo hiểm” cho tài sản. Nếu so sánh cụ thể, vàng như một căn hầm trú ẩn vững chắc khi cơn bão tài chính nổi lên – người ta mua vàng để không phải lo lắng tài sản sẽ chẳng còn lại gì sau những biến động lớn. Một nghiên cứu của Đại học Oxford cho thấy, những giai đoạn bất ổn kinh tế lớn – từ Chiến tranh thế giới, khủng hoảng dầu mỏ, đến suy thoái toàn cầu – đều chứng kiến giá vàng tăng mạnh, đối lập với đà lao dốc của cổ phiếu và trái phiếu.
Tuy nhiên, không phải lúc nào vàng cũng giúp bạn giàu lên. Sự hấp dẫn của vàng đến từ giá trị bảo toàn tài sản, không phải hình thức “sinh lời thần tốc”. Lấy ví dụ: nếu mua vàng từ đầu năm 2020 đến cuối năm 2022, bạn có thể đạt mức tăng giá đáng kể. Nhưng nếu thị trường ổn định, vàng lại di chuyển ngang, thậm chí giảm nhẹ, lúc đó, người chọn “đầu tư” cổ phiếu hoặc bất động sản lại vượt lên. Điều này phản bác ngộ nhận: vàng không phải là “chén thánh” sinh lời trong mọi hoàn cảnh, mà là chiếc áo giáp bảo vệ bạn khi lửa cháy.
Đối với Việt Nam, tâm lý trú ẩn vào vàng càng thể hiện rõ nét. Mỗi lần bất ổn tỷ giá, kinh tế khó lường, nhiều gia đình thu gom vàng, cất giữ như gia bảo. Chúng ta đã quen với câu chuyện “tích vàng giữ của”, thậm chí vàng còn được dùng làm của hồi môn, của để dành cho thế hệ sau. Trong năm 2023–2024, khi thị trường chứng khoán, bất động sản liên tục biến động, giá vàng tại Việt Nam lại thiết lập những đỉnh cao mới. Không hiếm cảnh người dân xếp hàng từ sáng sớm để mua vài chỉ vàng cất tủ. Đối với nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt là những ai lo ngại về các kênh tài sản rủi ro, vàng trở thành lựa chọn hàng đầu khi sóng gió tài chính xuất hiện.
Tuy nhiên, cũng cần một lời cảnh báo: trú ẩn vào vàng không đồng nghĩa với việc “tất tay” toàn bộ vào vàng. Nếu bạn đầu tư quá nhiều vào vàng mà bỏ qua các kênh khác như chứng khoán, trái phiếu, bất động sản hay gửi tiết kiệm, sẽ dễ rơi vào tâm lý thủ thế, lỡ mất nhiều cơ hội tăng trưởng khi nền kinh tế hồi phục. Vàng đóng vai trò là “tấm lưới an toàn” trong tài sản của bạn, chứ không phải bệ phóng làm giàu cho mọi thời đại. Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu ngày càng bất ổn, giữ một phần tài sản dưới dạng vàng là điều đúng đắn – miễn là bạn biết cân đối và tỉnh táo trước những biến động giá “sốt vàng” nhất thời.
Bạn nghĩ sao về việc giữ vàng làm nơi trú ẩn? Bạn chọn phương án an toàn hay liều lĩnh săn lợi nhuận trên những con sóng tài chính? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn dưới phần bình luận và chờ đón tập tiếp theo, nơi chúng tôi sẽ giải mã: “Vàng số hoá – Cơ hội đầu tư mới hay ảo tưởng tài chính?” Đừng quên nhấn theo dõi Podcast Chủ Đề Vàng để không bỏ lỡ những phân tích sâu sắc và cơ hội đầu tư sáng giá nhất!
