Phó Thủ tướng: Quỹ Nhà ở Quốc gia sẽ Hoạt động Phi Lợi Nhuận

Quỹ nhà ở quốc gia được thành lập và hoạt động phi lợi nhuận với nguồn lực chủ yếu từ ngân sách nhà nước nhằm hỗ trợ xây dựng nhà ở xã hội và nhà giá rẻ cho người có nhu cầu, theo khẳng định của Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc.

Thông tin này được đưa ra tại phiên thảo luận tổ chiều 21/5 về dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế đặc thù phát triển nhà ở xã hội. Theo dự thảo, Chính phủ đề xuất lập Quỹ nhà ở quốc gia, đây là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách. Nguồn vốn của quỹ này đến từ ngân sách và các nguồn khác như đóng góp tự nguyện của nhà đầu tư, thu từ quỹ đất 20% xây nhà xã hội trong các dự án nhà thương mại.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh: “Quỹ này làm nhiệm vụ kiến tạo nhà xã hội, giá rẻ cho người trẻ chưa có nhà. Quỹ hoạt động trên nguyên tắc bảo tồn, phi lợi nhuận, đồng thời có nhiệm vụ đầu tư phát triển nhà giá rẻ cho người dân”.

Theo dự thảo nghị quyết, Quỹ nhà ở quốc gia sẽ được lập tại Trung ương và địa phương. Ở Trung ương, quỹ do Bộ Xây dựng quản lý, nhằm xây dựng một số dự án và điều hòa cho các địa phương không cân đối được ngân sách. Tại địa phương, Chủ tịch UBND có quyền thành lập quỹ và giao Sở Xây dựng quản lý.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc kỳ vọng quỹ này sẽ hỗ trợ thúc đẩy nhà ở xã hội, nhà giá rẻ cho người thu nhập thấp và người trẻ. Tuy nhiên, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng cần phát triển nguồn thu bền vững và tính toán cấu trúc nguồn vốn hợp lý. Bà Phạm Thúy Chinh – Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính – bày tỏ lo ngại về việc hình thành nhiều quỹ tài chính ngoài ngân sách có thể ảnh hưởng đến cơ cấu ngân sách, tài khóa do yêu cầu nguồn lực vốn lớn. Bà cho biết, một số địa phương lớn như TP HCM và Đồng Nai đã có quỹ phát triển nhà ở xã hội nhưng hiệu quả chưa cao do thiếu vốn điều lệ.

Bà Chinh đặt câu hỏi: “Nếu vốn Quỹ nhà ở quốc gia phụ thuộc vào ngân sách thì có đảm bảo hoạt động của quỹ này không?”, đồng thời đề nghị quỹ kết thúc hoạt động vào năm 2030, cùng thời điểm hoàn thành mục tiêu có 1 triệu căn nhà ở xã hội.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc khẳng định việc vận hành quỹ này ảnh hưởng không đáng kể tới điều hành ngân sách. Theo Đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030, đến năm 2024, cả nước phát triển được 130.000 căn, nhưng báo cáo từ Bộ Xây dựng cho thấy các địa phương mới hoàn thành 21.000 căn, tương ứng hơn 16% kế hoạch. Giai đoạn 2025-2030, Thủ tướng giao nhiệm vụ cả nước cần đạt mục tiêu hơn 995.000 căn hộ, trong đó Hà Nội phải hoàn thành gần 45.000 căn và TP HCM khoảng 67.000 căn.

Đề cập nguồn lực phát triển nhà ở xã hội, ông Nguyễn Trường Giang – Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp – đặt vấn đề về việc bố trí nguồn lực cụ thể, đồng thời cho rằng cần xem lại quy hoạch về nhà ở xã hội để có nguồn lực đầu tư thỏa đáng.

Ông Dương Khắc Mai – Phó trưởng đoàn Đăk Nông – nhận định “có an cư mới lạc nghiệp”, nếu chính sách đã có nhưng thiếu vốn triển khai và thủ tục kéo dài sẽ không hiệu quả. Ông nhấn mạnh, từ 2021 đến nay mới có 66.000 căn nhà ở xã hội được xây dựng là quá chậm.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định lưu ý Quỹ nhà ở quốc gia để cấp vốn cho đầu tư xây dựng, đồng thời đề nghị bổ sung quy định Chính phủ hoặc địa phương cân đối vốn, trường hợp vượt thẩm quyền thì báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc Quốc hội để có nguồn lực thực hiện.

Ông Phan Đức Hiếu – đại biểu chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính – đề xuất bổ sung cơ chế giá trần cho nhà ở xã hội. Theo quy định hiện hành, giá bán nhà xã hội do chủ đầu tư xác định dựa trên các chi phí hợp lý và lợi nhuận định mức không quá 10%, giá này do UBND tỉnh thẩm duyệt, không tính các khoản ưu đãi của Nhà nước. Tuy nhiên, ông Hiếu cho rằng cách xác định hiện tại mất nhiều thời gian và chi phí kiểm toán, nếu có giá trần thì doanh nghiệp thấy có lời sẽ đầu tư, còn lỗ thì không tham gia, giúp giảm thời gian và chi phí xã hội.

Đề xuất về giá trần nhà ở xã hội từng được Bộ Tư pháp nêu khi thẩm định dự thảo nghị quyết, nhưng Bộ Xây dựng không đồng ý. Tháng 6/2023, khi lấy ý kiến dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), Bộ Tài chính cho rằng nhà ở xã hội do Nhà nước hay doanh nghiệp đầu tư đều cần Nhà nước duyệt giá và quy định mức trần, nhằm đảm bảo bán, cho thuê đúng đối tượng. Tuy nhiên, Luật Nhà ở 2023 có hiệu lực từ 1/8/2024 không nêu quy định này.

Khi tiếp thu ý kiến các bộ, ngành về dự thảo nghị quyết, Bộ Xây dựng cho biết việc quy định giá trần bán, cho thuê nhà xã hội “cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng”.