Khủng hoảng nợ sinh viên ở Mỹ
Trong bối cảnh đại dịch Covid-19, hàng triệu người Mỹ đã được Chính phủ Mỹ cho hoãn trả nợ các khoản vay sinh viên. Tuy nhiên, hiện nay, khoản nợ này đã quay trở lại, tạo áp lực lớn đối với các cá nhân và đặt ra thách thức không nhỏ cho nền kinh tế Mỹ.
Đối với những người vay nợ sinh viên, việc phải trích một phần thu nhập hàng tháng để trả nợ thay vì chi tiêu cho các nhu cầu khác trở thành gánh nặng. Nếu không thực hiện đúng nghĩa vụ, họ sẽ bị coi là trễ hạn hoặc vỡ nợ, dẫn tới điểm tín nhiệm sụt giảm nghiêm trọng. Theo số liệu mới nhất, khoảng 5,6 triệu người vay đã bị liệt vào danh sách trễ hạn trong ba tháng đầu năm nay. Đây không chỉ là vấn đề tài chính cá nhân mà còn có tác động lan tỏa đến toàn bộ nền kinh tế Mỹ.
Sức ép đối với nền kinh tế
Gần đây, người vay nợ sinh viên tại Mỹ đã phải bắt đầu thanh toán lại các khoản vay. Đáng chú ý, trong tháng 5/2025, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã tiến hành thu hồi nợ đối với hàng triệu người đã vỡ nợ, đồng thời cảnh báo có thể áp dụng biện pháp tịch thu lương, tiền hoàn thuế và các chế độ liên bang nếu người vay không tự nguyện thanh toán.
Trước đại dịch, việc thu hồi nợ diễn ra thường xuyên, nhưng sau một thời gian dài hoãn nợ, nhiều người vay rơi vào trạng thái bị động. Theo ước tính của các chuyên gia Morgan Stanley, tổng số tiền thanh toán nợ sinh viên trong năm nay sẽ tăng từ 1 tỷ USD lên 3 tỷ USD mỗi tháng, có thể khiến GDP Mỹ năm 2025 giảm 0,1%.
Khoảng 8 triệu người vay đang tham gia chương trình Saving on a Valuable Education (SAVE) – một chính sách thời Tổng thống Joe Biden cho phép trả nợ dựa trên thu nhập – hiện cũng đang đối mặt với thách thức pháp lý. Dự kiến, họ sẽ phải bắt đầu thanh toán khoản vay vào cuối năm nay hoặc đầu năm sau.
Chính sách hoãn nợ và miễn lãi đối với các khoản vay sinh viên liên bang đã kết thúc vào mùa thu năm 2023. Tuy nhiên, phải đến cuối năm ngoái, các khoản thanh toán chậm mới bắt đầu được báo cáo cho các công ty xếp hạng tín nhiệm. Nhiều người bất ngờ khi phát hiện điểm tín nhiệm cá nhân giảm mạnh trong năm nay. Tỷ lệ chậm trả nợ, tính theo các khoản vay quá hạn trên 90 ngày, cũng tăng đột biến.
Chi nhánh Cục Dự trữ Liên bang New York cho biết, tỷ lệ trễ hạn thanh toán khoản vay sinh viên đã tăng từ 0,7% quý 4 năm ngoái lên 8% quý 1 năm nay, trở lại mức trước đại dịch. Nhà kinh tế Michael Dinerstein của Đại học Duke nhận định, việc người vay nhận được thông báo trễ hạn có thể khiến họ nghiêm túc hơn với nghĩa vụ tài chính, nhưng cũng lo ngại rằng nhiều người đã quá lâu không trả nợ, dẫn đến tâm lý khó khăn khi trở lại nghĩa vụ này.
Khoản vay bị quên lãng đã trở lại
Theo Fed New York, trong số hàng triệu người vay sinh viên mới bị đánh dấu quá hạn, phần lớn trước đó đã có xếp hạng tín dụng dưới chuẩn. Tuy nhiên, vẫn có 2 triệu người sở hữu điểm tín dụng từ 620 đến 719 (gần chuẩn) và khoảng 400.000 người đạt chuẩn trên 720. Trung bình, người vay gần chuẩn chứng kiến điểm tín dụng giảm 140 điểm, còn người đạt chuẩn giảm tới 177 điểm. Việc này ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng tiếp cận thẻ tín dụng, khoản vay mua ô tô hay thế chấp nhà.
Nhiều người vay sinh viên bất ngờ trước việc phải trả nợ trở lại. Trong thời gian đại dịch, hai công ty dịch vụ lớn đã chấm dứt hợp đồng thu nợ, khiến nhiều người không nhận được thông báo kịp thời. Nhà kinh tế học Constantine Yannelis của Đại học Cambridge nhận xét: “Nhiều người đã không phải trả khoản vay này trong nửa thập kỷ, đột nhiên nhận được thư yêu cầu thanh toán từ một công ty hoàn toàn xa lạ.”
Trong giai đoạn cuối nhiệm kỳ, Tổng thống Joe Biden đã xóa một lượng lớn nợ sinh viên, khiến nhiều người tin rằng mình không còn nghĩa vụ trả nợ và xây dựng kế hoạch tài chính dựa trên giả định đó. Khi nhận được thông báo phải trả nợ, họ rơi vào tình trạng bị động.
Một rủi ro khác là nhiều người vay đã tốt nghiệp trong thời gian hoãn nợ, chưa từng có kinh nghiệm trả nợ khoản vay sinh viên. Ông Yannelis cảnh báo, tỷ lệ quá hạn có thể tiếp tục tăng trong những tháng tới khi nhiều người không trả được nợ và điểm tín dụng tiếp tục giảm sút.
Từ khóa: kinh tế Mỹ, nợ sinh viên, thế giới, VnEconomy
