Qua Rừng Bốc phét bàn chuyện đất hiếm: Mấy ông quốc phòng “khóc ròng” vì Trung Quốc!

Xin chào các chiến hữu, lại là Qua Rừng Bốc phét đây! Hôm nay, ngồi quán cafe vỉa hè, nhai ổ bánh mì khô khốc, Qua nghe thiên hạ đồn ầm trời về chuyện các tập đoàn quốc phòng đang toát mồ hôi hột vì không mua nổi đất hiếm của Trung Quốc. Đất hiếm nghe tên thì tưởng là đất… hiếm gặp, chứ thật ra nó hiếm thật, mà còn cực kỳ quan trọng cho công nghệ quốc phòng hiện đại nữa chứ!

Dạo này, mấy ngành sản xuất ô tô và robot đã bị Trung Quốc “dọa” cho đứng hình vì hạn chế xuất khẩu đất hiếm. Nhưng mấy ông Tây lông làm quốc phòng cũng đang ngồi không yên, vì nếu Bắc Kinh cứ “giữ hàng” mãi thì sớm muộn cũng phải gõ cửa quán Qua Rừng hỏi vay đất hiếm!

Sau hai ngày đàm phán thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc ở London, nghe đâu hai bên đã “chốt kèo” về nguyên tắc giảm căng thẳng. Chỉ chờ Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình ký phát nữa là xong. Ông Howard Lutnick bên Bộ Thương mại Mỹ cũng “nhá hàng” rằng Mỹ sẵn sàng nới lỏng bán công nghệ cho Trung Quốc, miễn là Trung Quốc bớt làm khó chuyện đất hiếm. Hai ông cứ đổi qua đổi lại, như mấy bà bán cá ngoài chợ!

Ai chưa biết thì Qua nói cho mà nghe: Trung Quốc là “ông trùm” đất hiếm thế giới, chiếm 60% sản lượng và 90% công đoạn chế biến toàn cầu. Đất hiếm khai thác ở đâu cũng phải mang về Trung Quốc chế biến, chứ ở ngoài thì “không có cửa”. Thế nên Mỹ với cả Liên minh châu Âu mới sốt ruột, chứ Qua thì chỉ sốt… bánh mì!

Qua nghe ông William Bain bên Hội đồng Thương mại Anh bảo rằng, hai bên có tiến triển rồi, nhưng muốn sống sót thì phải có “cú hích” lớn hơn nữa. Gần đây, Trung Quốc có nới cho xuất đất hiếm cho robot với ô tô điện, nhưng còn cái chất samarium siêu hiếm, chuyên dùng làm nam châm cho máy bay F-35 thì vẫn… cứng như đá. Mỹ mà không có samarium thì khỏi làm F-35, mà không có F-35 thì quốc phòng Mỹ cũng “chào thua” luôn!

Đất hiếm là xương sống của công nghệ quốc phòng hiện đại – từ radar, sonar, dẫn đường bằng laser, cho tới mấy trò “ảo diệu” trong chiến tranh. Bà Gracelin Baskaran bên CSIS bảo, sắp tới mấy ông quốc phòng chắc phải “gào khóc” vì thiếu đất hiếm. Có ông đã phải họp kín, than thở rằng mỗi cái tàu ngầm hay máy bay chiến đấu cũng phải “nuốt” hàng nghìn pound đất hiếm!

Bà này còn nhắc Mỹ, EU và Australia phải “chung tay góp gạo”, điều phối nguồn cung và can thiệp giá cả, không thì đất hiếm ngoài Trung Quốc chỉ là… giấc mơ. Giá praseodymium-neodymium oxide mà cứ dưới 60 USD/kg tới 2030 thì gần nửa nguồn cung ngoài Trung Quốc sẽ “ngủm”. Thế nên, phải có trợ cấp, tín dụng thuế cho mấy ông sản xuất đất hiếm, chứ không thì… “về vườn” hết!

Còn ông Henry Sanderson bên RUSI thì bảo, ngành quốc phòng kín tiếng nên ít ai biết họ “khát” đất hiếm cỡ nào. Dù nhu cầu đất hiếm của quốc phòng không lớn như ngành xe điện hay robot, nhưng thiếu nam châm samarium cobalt thì cũng “móm”!

Tóm lại, các ông quốc phòng phương Tây đang “ngồi trên lửa” vì đất hiếm của Trung Quốc. Qua Rừng Bốc phét ngồi đây uống cafe, ăn bánh mì, chém gió, mà cũng thấy… hồi hộp thay cho các ông ấy!

Thôi, các bác nhớ theo dõi mấy vòng đàm phán Mỹ – Trung, giá đất hiếm lên xuống ra sao, biết đâu mai mốt Việt Nam mình cũng thành “ông trùm đất hiếm”, lúc đó Qua sẽ mở quán cafe chuyên nhận ký gửi… đất hiếm nhé!