Bộ Tư pháp đề nghị áp giá trần với nhà ở xã hội
Bộ Tư pháp đề xuất bổ sung quy định về giá trần đối với nhà ở xã hội vào dự thảo Nghị quyết chính sách đặc thù của Quốc hội, tuy nhiên Bộ Xây dựng chưa đồng thuận với đề xuất này.
Hiện nay, Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội, dự kiến trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 9. Trong báo cáo thẩm định dự thảo, Bộ Tư pháp đề nghị bổ sung giá trần đối với nhà ở xã hội để bán và cho thuê, nhằm đảm bảo quyền tiếp cận nhà ở của người dân, đặc biệt là lao động thu nhập thấp. Bộ này cũng cho rằng cần có quy định về “hậu kiểm” để tránh lạm dụng chính sách nhà ở xã hội.
Theo quy định hiện hành, giá bán nhà ở xã hội do chủ đầu tư xác định dựa trên các chi phí hợp lý để thu hồi vốn đầu tư, lãi vay (nếu có) và lợi nhuận định mức (không quá 10%). Giá này do UBND tỉnh thẩm duyệt, không tính các khoản ưu đãi của Nhà nước.
Đề xuất của Bộ Tư pháp được đưa ra trong bối cảnh nhiều dự án nhà ở xã hội mới ra mắt thời gian qua với giá bán tăng cao. Tại Hà Nội, mức giá cao nhất hiện thuộc về dự án tại Khu đô thị Hạ Đình, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì với giá tạm tính khoảng 25 triệu đồng/m2, tương đương 1,75 tỷ đồng cho căn diện tích lớn nhất. Tại huyện Mê Linh, hơn 700 căn nhà xã hội tại xã Kim Hoa có mức dự kiến 21,2 triệu đồng/m2. Dự án tại ô đất CT3, Khu đô thị mới Kim Chung, huyện Đông Anh có giá dự kiến 18,4 triệu đồng/m2. Trước năm 2023, giá bán nhà ở xã hội tại Hà Nội thường dao động 13-17 triệu đồng/m2. Tuy nhiên, từ đó đến nay, giá căn hộ đã tăng mạnh, dù suất đầu tư do Bộ Xây dựng công bố với loại nhà ở dưới 20 tầng chỉ khoảng 5,6-8,8 triệu đồng/m2.
Giá bán nhà ở xã hội tại nhiều địa phương cũng tăng mạnh. Tại Thanh Hóa, dự án tại lô đất NOXH-02 thuộc khu đô thị trung tâm TP Thanh Hóa (Vinhomes Star City) có giá 20,65 triệu đồng/m2.
Đây không phải lần đầu đề xuất áp giá trần nhà ở xã hội được đưa ra. Tháng 6/2023, trong quá trình lấy ý kiến dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), Bộ Tài chính từng cho rằng nhà ở xã hội do Nhà nước hoặc doanh nghiệp đầu tư đều cần Nhà nước duyệt giá và quy định mức trần. Giải pháp này nhằm đảm bảo nhà ở xã hội bán, cho thuê đúng đối tượng, tránh rơi vào kênh nhà ở thương mại. Tuy nhiên, Luật Nhà ở 2023 có hiệu lực từ 1/8/2024 không quy định về giá trần này.
Phản hồi đề nghị của Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng cho biết việc quy định giá trần bán, cho thuê nhà xã hội cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng. Theo Luật Nhà ở 2023, giá thuê nhà xã hội gồm kinh phí bảo trì, do chủ đầu tư thỏa thuận với người thuê dựa trên khung giá do UBND cấp tỉnh quy định. Ví dụ, tại Hà Nội, khung giá cho thuê cao nhất là 198.000 đồng/m2/tháng, tương đương gần 14 triệu đồng với căn 70 m2. Tại Hải Phòng, mức cao nhất là 121.900 đồng/m2, tương đương hơn 8,5 triệu đồng/tháng cho căn 70 m2. Do đó, Bộ Xây dựng đề nghị chưa bổ sung quy định giá trần với nhà xã hội vào dự thảo Nghị quyết. Tuy nhiên, quy định về “hậu kiểm” dự án nhà xã hội đã được tiếp thu và bổ sung vào dự thảo.
Bên cạnh đó, Bộ Tư pháp cũng đề nghị cơ quan Nhà nước xét duyệt thông tin, hồ sơ của người mua nhà xã hội thay vì doanh nghiệp, nhằm đảm bảo minh bạch. Bộ này cho rằng cần có chế tài với chủ đầu tư không đáp ứng tiến độ triển khai dự án, như cơ chế bắt buộc chuyển nhượng cho nhà đầu tư khác tiếp tục thực hiện, nhằm tránh lãng phí thời gian và đảm bảo cơ hội tiếp cận nhà ở cho người dân.
Bộ Xây dựng cho biết đang xây dựng hệ thống thông tin nhà ở và thị trường bất động sản, tích hợp dữ liệu về người đã được mua nhà xã hội để theo dõi, quản lý. Ngoài ra, quy định doanh nghiệp chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, không trục lợi chính sách, không tham nhũng đã được bổ sung trong dự thảo Nghị quyết.
Theo Đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030, đến năm 2024 cả nước phát triển được 130.000 căn. Tuy nhiên, báo cáo từ Bộ Xây dựng cho thấy các địa phương mới hoàn thành 21.000 căn, đạt hơn 16% kế hoạch. Giai đoạn 2025-2030, Thủ tướng giao nhiệm vụ cả nước cần đạt mục tiêu hơn 995.000 căn hộ, trong đó Hà Nội phải hoàn thành gần 45.000 căn, còn TP HCM khoảng 67.000 căn.
