Chính phủ thống nhất đề xuất lập Quỹ nhà ở quốc gia

Chính phủ vừa thống nhất đề xuất thành lập Quỹ phát triển nhà ở quốc gia, tập trung đầu tư phát triển nhà ở xã hội, nhà cho công nhân thuê và nhà ở cho người trẻ dưới 35 tuổi.

Tại cuộc họp chiều 21/4, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc cho biết việc thành lập quỹ phát triển nhà ở quốc gia có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn. Tên gọi thống nhất là Quỹ phát triển nhà ở quốc gia, với chức năng phát triển nhà xã hội, nhà ở cho công nhân và người dưới 35 tuổi. Quỹ sẽ được tổ chức ở hai cấp: trung ương do Bộ Xây dựng quản lý và địa phương do UBND cấp tỉnh quản lý.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh đây là quỹ ngoài ngân sách do Nhà nước thành lập, không trùng lặp với nhiệm vụ chi ngân sách. Nguồn vốn dự kiến huy động từ nhiều kênh: ngân sách nhà nước; đóng góp tự nguyện của nhà đầu tư trong và ngoài nước, tổ chức, cá nhân; nguồn thu từ quỹ đất 20% xây nhà xã hội trong các dự án nhà ở thương mại và các nguồn hợp pháp khác.

Bộ Xây dựng được giao hoàn thiện đề án Quỹ phát triển nhà ở quốc gia và dự thảo nghị định trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Hiện nay, trung ương và địa phương đều có chính sách cho vay ưu đãi đối với phát triển nhà xã hội. Tuy nhiên, nguồn vốn cho vay ưu đãi còn hạn hẹp, thời gian áp dụng ngắn. Đối với gói tín dụng 145.000 tỷ đồng, sau hai năm triển khai, số tiền đã giải ngân chưa đến 2%, tương đương 2.845 tỷ đồng. Bộ Xây dựng đánh giá lãi suất vay ưu đãi còn cao, thời gian cho vay ngắn nên chưa thu hút được doanh nghiệp, người dân.

Việc chậm giải ngân gói 120.000 tỷ đồng cũng được nhiều chuyên gia nhận định sẽ ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành đề án xây dựng một triệu căn nhà xã hội đến năm 2030. Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, cả nước mới chỉ đạt 16% kế hoạch trong năm 2024.

Bên cạnh đó, những năm gần đây, thị trường bất động sản liên tục thiếu nguồn cung nhà ở vừa túi tiền. Theo Savills, một nửa lượng giao dịch căn hộ sơ cấp tại Hà Nội trong quý I có giá 2-4 tỷ đồng/căn, còn lại trên 4 tỷ đồng. Không có căn hộ sơ cấp dưới 2 tỷ đồng trong ba tháng đầu năm. Tại TP HCM, theo Hiệp hội Bất động sản TP HCM, từ năm 2021 đến nay, thành phố không còn căn hộ giá dưới 25 triệu đồng/m2. Giá trung bình căn hộ mở bán mới khoảng 50 triệu đồng/m2 và liên tục tăng.

Ngay cả các thị trường vệ tinh, giá nhà cũng không còn rẻ. Để giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn cung và khuyến khích doanh nghiệp phát triển nhà ở vừa túi tiền, các chuyên gia cho rằng Nhà nước cần nghiên cứu xây dựng chính sách tạo điều kiện thuận lợi cho các chủ đầu tư.

Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam từng đề xuất Chính phủ nghiên cứu thành lập quỹ nhằm hỗ trợ phát triển và duy trì nguồn cung căn hộ giá rẻ, có thể bổ sung vốn từ ngân sách nhà nước và các nhà đầu tư tư nhân.

Năm 2024, tại Chỉ thị 34 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà xã hội, Ban Bí thư đã yêu cầu nghiên cứu hình thành quỹ phát triển nhà xã hội hoặc mô hình định chế tài chính phù hợp để phát triển nhà ở xã hội dài hạn, bền vững.

Trong cuộc họp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cuối tháng 2, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng nhấn mạnh việc thành lập “Quỹ nhà ở quốc gia” để phát triển nhà giá rẻ tại các đô thị lớn. Đầu tháng 3, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu Bộ Tài chính hoàn thiện lập quỹ này để huy động nguồn lực phát triển nhà ở xã hội.

Tại dự thảo nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà xã hội, Quỹ phát triển nhà ở quốc gia dự kiến thực hiện ba nhiệm vụ: hỗ trợ kinh phí bồi thường, tái định cư; đầu tư hệ thống hạ tầng kỹ thuật – xã hội và hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư nhà xã hội. Chính phủ sẽ quy định chi tiết mô hình hoạt động, địa vị pháp lý, nguồn ngân sách cấp hằng năm.

Góp ý đề án thành lập Quỹ nhà ở quốc gia, nhiều chuyên gia cho rằng cần phát triển nguồn thu bền vững và tính toán cấu trúc nguồn vốn. TS Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, cho rằng quỹ cần có cơ chế phát triển vốn lâu dài theo nguyên tắc “lấy mỡ nó rán nó”, không chỉ dừng ở việc chi. Nguồn thu này có thể lấy từ phí bảo lãnh chủ đầu tư, người mua nhà hoặc từ cho vay với lãi suất ưu đãi bằng 50-70% mức lãi thị trường, tương đương 5-7%.