Giá nhà xã hội thấp vẫn vượt quá khả năng của người lao động

Đại biểu Nguyễn Hoàng Bảo Trân cho biết, với mức lương 10 triệu đồng mỗi tháng, người lao động phải chi trả cho điện nước, sinh hoạt, học tập và y tế cho con cái nên việc sở hữu nhà ở xã hội vẫn là điều “khó mơ”.

Trong phiên thảo luận về dự thảo Nghị quyết thí điểm chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội ngày 24/5, bà Trân – Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Bình Dương – nhấn mạnh: “Người lao động ai cũng ước mơ có mái nhà nhỏ để an cư, yên tâm làm việc. Tuy nhiên, với tình hình thị trường bất động sản và mức lương, chi phí tiêu dùng tăng liên tục, hy vọng sở hữu nhà xã hội đối với họ rất xa vời”.

Bà Trân nhận định, dù Luật Nhà ở đã có chính sách, nhưng với thu nhập trên dưới 10 triệu đồng/tháng, cộng thêm các khoản chi tiêu thiết yếu, việc tiếp cận nhà ở xã hội là ngoài tầm với. Ngoài ra, tiêu chí, quy trình và thủ tục xét duyệt hiện nay chưa thực sự dành cho nhóm thu nhập thấp. Nhiều người muốn đăng ký nhưng đành từ bỏ vì không đủ điều kiện hoặc không dám gánh thêm nợ trong cuộc sống vốn đã chật vật.

Bà Trân đề xuất Quốc hội cần bổ sung các cơ chế hỗ trợ thiết thực như trợ giá, bù giá từ ngân sách nhà nước hoặc quỹ nhà ở quốc gia, đảm bảo giá bán, giá thuê phù hợp với thu nhập thực tế của người lao động. Cơ quan soạn thảo cần quy định về giá trần hoặc giá sàn nhà ở xã hội theo từng khu vực, đồng thời phân loại địa phương theo nhu cầu cao, trung bình, thấp dựa trên mật độ dân số để phân bổ nguồn lực quỹ hợp lý, tránh dàn trải.

Đại biểu Tạ Văn Hạ, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa – Xã hội, nhận định, sau khi hoàn thành sáp nhập tỉnh thành, nhu cầu nhà ở xã hội sẽ tăng lên, trong khi nguồn cung hạn chế khiến giá nhà vẫn quá cao so với thu nhập của người đủ điều kiện mua. “25 triệu đồng/m2 với người thu nhập từ 15 triệu đồng trở xuống là rất khó. Giá thuê nhà hiện nay cao nhất là 200.000 đồng/m2, một căn 30 m2 cũng phải 6 triệu/tháng”, ông Hạ cho biết.

Theo ông Hạ, đối tượng cần nhà ở xã hội chủ yếu là lao động trẻ vừa ra trường, thu nhập thấp, nghề nghiệp bấp bênh nên tiếp cận nhà ở xã hội gặp nhiều khó khăn. Do đó, cần đẩy mạnh xây dựng các dự án nhà ở xã hội cho thuê, đồng thời Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ người lao động tiếp cận nhà thuê với giá hợp lý.

Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Trà Vinh) cũng đồng tình rằng giá bán và giá thuê nhà ở xã hội hiện chưa hợp lý. Pháp luật quy định không tính tiền sử dụng đất vào giá bán nhà ở xã hội nhưng thực tế giá bán vẫn cao, vượt quá khả năng chi trả của đa số người lao động. Nguyên nhân chủ yếu do cơ chế kiểm soát giá chưa hiệu quả. Đơn cử, tại một số đô thị lớn, giá nhà ở xã hội gần 25 triệu đồng/m2, cao hơn nhiều so với thu nhập của người lao động.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát chuyển nhượng nhà ở xã hội còn lỏng lẻo, một số kẽ hở về thời hạn và điều kiện chuyển nhượng dẫn đến tình trạng trục lợi chính sách, đầu cơ nhà ở xã hội ngày càng tinh vi. Kiểm toán Nhà nước năm 2022 cũng chỉ ra dấu hiệu gộp khống chi phí vào giá nhà ở xã hội tại một số địa phương.

Đại biểu Bình đề nghị dự thảo cần bổ sung cơ chế minh bạch hóa quy trình xác định giá, tăng cường giám sát độc lập để đảm bảo đúng chi phí đầu tư và đúng đối tượng thụ hưởng. Cụ thể, bắt buộc công khai chi tiết phương án giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội trên Cổng thông tin điện tử của tỉnh, tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư và người lao động trước khi phê duyệt.

Dự kiến, Quốc hội sẽ thông qua Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội vào ngày 29/6, thời điểm kết thúc kỳ họp.

Sơn Hà