Trong những ngày gần đây, thế giới tài chính không ngừng xôn xao trước các biến động mạnh của thị trường Mỹ. Từ việc cổ phiếu rớt giá hàng loạt đến sự mất mát lên đến 6.600 tỷ USD chỉ sau hai ngày, nhiều người tự hỏi: phải chăng đây là hành động tự sát kinh tế?
Tuy nhiên, như Hamlet từng nói, “dù có vẻ điên rồ, nhưng trong đó lại có phương pháp”. Bởi đằng sau bức tranh hỗn loạn này là một kế hoạch được toan tính kỹ càng, có thể là nhằm xử lý một trong những vấn đề đau đầu nhất của nước Mỹ: nợ công.
Trong vòng 12 tháng tới, Chính phủ Mỹ cần phát hành tới 9 nghìn tỷ USD trái phiếu – phần lớn để tái cấp vốn cho các khoản vay cũ có lãi suất thấp hơn 3%. Việc phải tái vay với mức lãi suất mới khoảng 4,5% có thể khiến ngân sách liên bang đội thêm gần 145 tỷ USD chỉ riêng cho tiền lãi – một con số tương đương gần một phần ba ngân sách quốc phòng.
Điều này dẫn đến câu hỏi: Mỹ có đang cố tình đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ đi xuống? Bằng cách khiến thị trường bất ổn và làm giảm niềm tin vào chứng khoán, họ có thể đang mở đường cho một kịch bản hạ lãi suất để tái cấu trúc nợ ở mức chi phí thấp hơn. Nếu thành công, chỉ cần đưa lãi suất từ 4,5% xuống 3,5%, họ có thể tiết kiệm được 100 tỷ USD – một khoản tiết kiệm đáng kể.
Trong bối cảnh đó, giá vàng thế giới – như một chiếc phong vũ biểu tài chính toàn cầu – đã bắt đầu lên tiếng.
Là tài sản không mang lãi suất, vàng từ lâu đã có mối quan hệ đối nghịch với trái phiếu chính phủ. Khi lãi suất trái phiếu giảm, vàng thường trở nên hấp dẫn hơn. Và với xu hướng giảm của lợi suất hiện nay, vàng đang đứng trước một cơ hội hiếm có.
Đồng thời, đồng USD – biểu tượng quyền lực tài chính của Mỹ – cũng đang suy yếu đáng kể. Chỉ số Dollar Index đã giảm gần 10% từ đầu năm và hiện ở mức thấp nhất trong vòng ba năm. Điều này không hoàn toàn ngẫu nhiên. Trong chiến lược phục hồi kinh tế, một đồng tiền yếu sẽ giúp thúc đẩy xuất khẩu, gia tăng lợi thế cạnh tranh và thu hút nguồn ngoại tệ về Mỹ.
Sự suy yếu của đồng USD lại càng củng cố vị thế của vàng, nhất là tại châu Á – nơi các nhà đầu tư truyền thống vốn ưa chuộng vàng như một tài sản trú ẩn an toàn. Cùng lúc đó, nhiều ngân hàng trung ương đang dần đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, chuyển từ đồng USD sang các tài sản phi Mỹ, trong đó có vàng.
Đáng chú ý, trong bối cảnh niềm tin vào Mỹ đang lung lay – khi nước này có vẻ sẵn sàng đánh đổi cả uy tín quốc gia chỉ để kéo dài chu kỳ vay nợ – vàng ngày càng được nhìn nhận là “kẻ cuối cùng trụ lại” (last man standing). Không mang tính chính trị, không bị điều hành bởi bất kỳ chính phủ nào, vàng trở thành nơi trú ẩn trung lập, đáng tin cậy.
Điều đáng lo ngại nhất là vòng xoáy niềm tin tiêu cực. Khi nhà đầu tư đòi hỏi lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro, chi phí trả lãi lại tăng theo. Và rồi chính điều đó lại góp phần làm phình to thêm gánh nợ – một vòng luẩn quẩn vô cùng nguy hiểm.
Vì vậy, trong thời điểm mà nền kinh tế toàn cầu đang đứng trước hàng loạt bất định – từ bất ổn địa chính trị đến chính sách tài khóa mạo hiểm – vàng đang phát đi một tín hiệu cảnh báo rõ ràng và đáng tin cậy.
Vàng không chỉ là kim loại quý – nó là chỉ số cảm xúc của cả thế giới đầu tư. Và hiện tại, nó đang nhắc nhở chúng ta rằng: cẩn trọng nhưng không bi quan, và luôn sẵn sàng trước những thay đổi sâu rộng sắp tới.
