Bạn có tin một người đàn ông chỉ bằng… lời nói, con số và quyết định lãi suất có thể thay đổi vận mệnh nền kinh tế số 1 thế giới – thậm chí kéo theo cả tài sản, việc làm và cả… tương lai giới trung lưu toàn cầu? Đằng sau thị trường chứng khoán sôi sục, dòng tiền cuồn cuộn, bong bóng dotcom bùng nổ rồi sụp đổ, người đó là ai? Tại sao ông ta được gọi là “Maestro” – nhạc trưởng của nền kinh tế Mỹ? Và di sản ông để lại liệu là “bản giao hưởng vàng son” hay… những nốt trầm ám ảnh cả một thế hệ đầu tư?
Alan Greenspan – “Maestro” cựu Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED), người đã dẫn dắt nền kinh tế Mỹ qua gần 2 thập kỷ biến động – từ thập niên 1980 đầy lạm phát đến cú sốc khủng hoảng tài chính 2008. Được Tổng thống Mỹ Ronald Reagan bổ nhiệm làm Chủ tịch FED năm 1987, Greenspan đã trở thành huyền thoại với khả năng thao túng “giá vốn” của đồng tiền Mỹ – chính là lãi suất. Dưới thời ông, từ sau cú sập thị trường chứng khoán 1987 cho tới những năm 2000, nền kinh tế như được tiếp thêm sinh lực với chính sách giảm lãi suất mạnh tay chưa từng có. Cứ mỗi lần thị trường rung lắc, Greenspan lại “dí” lãi suất xuống, bơm tiền ra thị trường như thầy phù thủy vung đũa thần, cứu nguy cho nhà đầu tư, doanh nghiệp và cả… Nhà Trắng. Nhưng, liệu đó là nghệ thuật hay… nguồn cơn mọi xáo trộn quá khứ và cả hiện tại?
Hãy thử tưởng tượng: cả một thị trường phố Wall hàng nghìn tỷ đô vận động chỉ vì một chữ ký hoặc nụ cười mơ hồ của Greenspan. Khi ông nhậm chức, lạm phát đang là bóng ma trên nước Mỹ. Lập tức, Greenspan chọn “liều thuốc” tăng lãi suất, kìm hãm đà tăng giá. Đến khi khủng hoảng chợ đen năm 1987 nổ ra, ông lại bất ngờ giảm lãi suất, cứu cả hệ thống khỏi sụp đổ. Sự linh hoạt ấy lập nên niềm tin cực mạnh: Mỗi lần thị trường “ốm”, FED sẽ cứu… Đỉnh cao là sau cú dotcom đổ vỡ đầu năm 2000, Greenspan đẩy lãi suất thuộc loại thấp nhất lịch sử – chỉ còn xấp xỉ 1%. Tiền rẻ, nhà nhà vung tiền mua nhà, đầu tư, chứng khoán phi mã. “Maestro” trở thành thần tượng phố Wall, được ca ngợi như “bậc thầy” điều khiển nền kinh tế. Nhưng chính những dòng tiền lũ lượt chảy vào nhà đất, chứng khoán lại tạo ra… bong bóng lớn chưa từng có, kết thúc bằng khủng hoảng 2008.
Hậu quả? Chính sách lãi suất siêu thấp để lại hệ lụy nặng nề: giá tài sản biến động thiên lệch, đầu cơ tăng vọt, nợ công và nợ tư nhân phình ra như bong bóng xà phòng. Dù Greenspan khẳng định: “Không ai có thể đoán trước bong bóng sẽ vỡ khi nào”, giới chuyên gia lại chỉ trích chính sự “dễ dãi FED” thời Greenspan đã gieo mầm cho cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất lịch sử tài chính hiện đại. Nghịch lý: động thái bơm tiền thì dễ, nhưng rút tiền khỏi nền kinh tế lại vô cùng khó – nhất là khi lòng tin thị trường đã phụ thuộc vào “bàn tay vô hình” của người nhạc trưởng.
Câu chuyện “Maestro, lãi suất siêu thấp” không hề xa lạ với người Việt Nam. Hãy hỏi chính bạn: đã bao giờ bạn ồ ạt đi vay khi ngân hàng hạ lãi suất chưa? Hay lao vào đầu tư “bất động sản, chứng khoán, coin” khi nghe ngân hàng bơm tiền mạnh? Việc tiền rẻ, lãi suất thấp giúp doanh nghiệp, cá nhân dễ thở – nhưng lại tiềm ẩn rủi ro tài sản, bong bóng tăng trưởng ảo rồi sụp đổ nhanh chóng. Việt Nam cũng từng trải nghiệm viễn cảnh giảm mạnh lãi suất năm 2009, 2020, rồi lại phải “siết chặt” khi dòng vốn bị bong bóng hóa, đẩy nguy cơ nợ xấu cao vọt. Nhà đầu tư khôn ngoan phải hiểu: không có bữa ăn miễn phí trên thị trường tài chính, chính sách “tiền rẻ” luôn phải trả giá bởi rủi ro tiềm tàng – điều tưởng như tốt đẹp có thể trở thành “ma thuật bóng tối” nếu không kiểm soát.
Thế nên, khi nghe tiếng “rì rào” về hạ lãi suất, bơm tiền, hay thấy thị trường nóng sốt “lên đồng”, bạn hãy nhớ tới “bóng hình Maestro Greenspan”. Di sản của ông không chỉ là những trang vàng cứu nguy kinh tế mà còn là cảnh báo lạnh gáy về “hệ lụy tiền rẻ”. Điều gì sẽ tới khi FED quay lại chính sách lãi suất thấp? Nhà đầu tư cá nhân liệu nên phòng thủ hay lao vào bắt sóng? Đâu là cơ hội và đâu là bẫy ngọt ngào thời tiền rẻ?
Bạn nghĩ sao về di sản của Alan Greenspan? Bạn chọn tăng trưởng bằng mọi giá, hay kiểm soát rủi ro để trường tồn? Hãy comment ngay quan điểm bên dưới, bấm theo dõi kênh để không bỏ lỡ các phân tích kinh điển về những “nhà tư tưởng tài chính” và đón xem series “Nhà đầu tư huyền thoại & Tỷ phú Doanh nhân” tập sau – nơi chúng ta giải mã Warren Buffett, kẻ đi ngược dòng lãi suất!
