Bạn có bao giờ tin rằng hai anh em, xuất thân từ một gia đình dầu mỏ nước Mỹ, lại từng khiến cả thị trường kim loại quý chao đảo? Nếu một đêm tỉnh dậy, bạn thấy giá bạc tăng gấp 10 lần, bạn sẽ vui mừng hay run sợ? Và chuyện gì sẽ xảy ra nếu “trò chơi thao túng” trong bóng tối bỗng thảm bại, kéo theo một cú sập chưa từng có tiền lệ, khiến cả Phố Wall run rẩy? Hôm nay, chúng ta cùng bước vào thế giới của Nelson Bunker Hunt và William Herbert Hunt: hai tỷ phú muốn trở thành “ông vua bạc” và cái giá khủng khiếp của lòng tham không đáy.
Năm 1970, thế giới đang bước vào một kỷ nguyên bất định: lạm phát leo thang, bất ổn địa chính trị, đồng đô-la mất giá nghiêm trọng sau khi Mỹ từ bỏ bản vị vàng. Đứng giữa cơn sóng tài chính, dòng họ Hunt – nổi tiếng với tài sản dầu mỏ kếch xù xứ Texas, đã nảy ra một tham vọng điên rồ: thao túng hoàn toàn thị trường bạc toàn cầu. Bunker và Herbert Hunt âm thầm gom bạc khắp nơi từ các ngân hàng Thụy Sĩ, các sàn giao dịch ở London, New York, thậm chí thuê máy bay chở bạc vật chất về kho ở Mỹ. Đỉnh điểm, họ sở hữu tới gần 1/3 tổng lượng bạc đã khai thác của thế giới – một con số đáng sợ. Giá bạc, từ mức 6 đô-la/ounce vọt lên hơn 50 đô-la/ounce chỉ trong vòng chưa đầy 1 năm. Báo chí gọi đó là cơn sốt “Hunt Silver Rush”, còn giới đầu tư thì đổ xô săn lùng bạc như điên cuồng.
Nhưng vì sao hai tỷ phú này lại điên cuồng ôm bạc như vậy? Đơn giản – họ tin rằng: trong thời kỳ khủng hoảng, bạc sẽ là “vàng mới”; một thứ trú ẩn an toàn khi tiền giấy tan giá trị. Nhưng ít ai biết rằng để trở thành “vua bạc”, anh em nhà Hunt không ngần ngại vay mượn hàng tỷ đô-la, đầu tư đòn bẩy cực lớn trên thị trường futures bạc (hợp đồng tương lai) – một nước cờ đầy rủi ro. Chỉ cần một gợn sóng nhỏ cũng đủ tạo ra cơn sóng thần tài chính. Sự thao túng này nhanh chóng khiến giá bạc tách rời thực tế, tạo bong bóng tài sản khổng lồ.
Thị trường bạc trở thành một sòng bạc vỹ đại, nơi mọi nhà đầu cơ nhỏ lẻ đều nghĩ rằng chỉ cần chạy theo Hunt là sẽ giàu có. Nhưng các thế lực ngầm trên Phố Wall và cả chính quyền Mỹ, chẳng mấy khi để yên một thế lực độc quyền kiểm soát thị trường. Tháng 1/1980, chính phủ Mỹ và sàn COMEX ra lệnh hạn chế mua bạc theo hợp đồng kỳ hạn. Cộng thêm một chuỗi lời đồn bán tháo, toàn bộ bong bóng bạc vỡ tan như một ly rượu đông lạnh bị đập mạnh. Chỉ trong vòng vài ngày, giá bạc bốc hơi từ 50 USD về dưới 10 USD/ounce. Anh em nhà Hunt mất trắng hàng tỷ đô-la, vướng vào nợ nần chồng chất, thậm chí suýt phá sản. Ngày “Silver Thursday” – Thứ Năm Đen trên thị trường bạc, hàng đoạn các nhà đầu tư nhỏ lẻ cũng lao đao phá sản theo.
Câu chuyện thảm bại của anh em nhà Hunt là bài học kinh điển về sự ngạo mạn của lòng tham và điểm mù tâm lý thị trường. Điều gì giúp một tài phiệt thao túng được giá bạc trong một thời gian ngắn? Đó là khả năng sở hữu nguồn cung cực lớn, sử dụng đòn bẩy tài chính và việc thiếu kiểm soát của các tổ chức tài chính mắt xích. Tuy nhiên, khi xuất hiện chính sách giới hạn giao dịch cùng hàng loạt nhà đầu tư bán tháo, thị trường sẽ trả lại “giá trị thật” rất nhanh, chôn vùi mọi hy vọng của kẻ thao túng. Nếu so sánh với cơn sốt Dogecoin, Bitcoin hay đất nền những năm gần đây ở Việt Nam – liệu chúng ta có thấy thấp thoáng hình bóng của hội chứng Hunt không? Khi giá bị đẩy lên phi lý, bong bóng chỉ chờ một cây kim để vỡ tan.
Từ bài học bạc của anh em nhà Hunt, các nhà đầu tư, đặc biệt là thế hệ trẻ tại Việt Nam, cần hiểu rõ ranh giới giữa đầu tư và đầu cơ. Thị trường tài chính đầy những cạm bẫy, nơi mà lòng tham khi không được kiểm soát sẽ phải trả giá bằng sự sụp đổ. Dù vàng, bạc, hay bất cứ tài sản nào khác – nếu khối lượng tiền đổ vào không đi cùng giá trị thực, không được quản lý minh bạch, bản chất vẫn mãi là… “chiếc ghế âm nhạc tài chính”, chỉ chực chờ đến lượt mình không kịp ngồi xuống khi nhạc dừng.
Vậy, bạn nghĩ sao về “cú sập bạc” năm 1980? Nếu bạn là một nhà đầu tư thời đó, bạn sẽ hành động như thế nào khi bong bóng vỡ? Hãy chia sẻ ý kiến của mình bên dưới và đón nghe tập tiếp theo trên kênh Podcast “Câu chuyện – Phân tích – Kịch tính”, nơi chúng tôi tiếp tục giải mã các pha kịch tính nhất của lịch sử tài chính thế giới. Đừng quên theo dõi và cập nhật để không bỏ lỡ những cú “twist” tài chính hấp dẫn nhất!
