Bạn sẽ tin ai hơn: chuyên gia phố Wall hay… chỉ số thị trường? Điều gì sẽ xảy ra nếu “bí quyết” đầu tư tỷ đô thực ra lại nằm ở việc KHÔNG làm gì cả – chỉ cần mua toàn bộ thị trường với phí siêu thấp? Bí mật này từng bị cả ngành tài chính Mỹ “cười nhạo”, cho đến khi một con người đơn độc đứng lên thách thức cả Phố Wall và thay đổi cách hàng triệu người Mỹ đầu tư – mãi mãi. Hôm nay, chúng ta khám phá hành trình của Jack Bogle – Cha đẻ của quỹ chỉ số, người sáng lập Vanguard, người đàn ông đã đưa triết lý bình dân, minh bạch vào thế giới tài chính hào nhoáng đầy toan tính.
Jack Bogle – cái tên gắn liền với “cuộc nổi dậy” của những nhà đầu tư nhỏ lẻ chống lại các tổ chức tài chính truyền thống. Sinh năm 1929, tại New Jersey – một năm nền kinh tế Mỹ sụp đổ cùng vụ khủng hoảng tài chính lớn nhất lịch sử. Bogle lớn lên không có đặc quyền, cha mất việc vì Đại Khủng Hoảng, kinh tế gia đình ông lâm vào cảnh quẫn bách. Nhưng chính những năm tháng đó đã gieo vào lòng Jack niềm tin mạnh mẽ rằng: hệ thống tài chính phải phục vụ cho người thường, không chỉ dành cho giới giàu có phố Wall.
Năm 1975, Bogle sáng lập The Vanguard Group, một bước đi bị coi là “điên rồ” vào thời điểm đó. Thị trường tài chính khi ấy do những tay quản lý quỹ ngạo mạn thống trị – những người tự nhận có thể đánh bại thị trường nhờ chọn cổ phiếu “vàng”, thu phí cao ngất và rất ít minh bạch. Bogle thì ngược lại: ông lập ra quỹ chỉ số đầu tiên trên thế giới – quỹ Index, gọi là Vanguard 500. Ý tưởng cực đơn giản nhưng mạnh mẽ: thay vì cố gắng chọn từng cổ phiếu, nhà đầu tư chỉ cần mua toàn bộ chỉ số S&P 500 với chi phí cực thấp, không cần giao dịch liên tục hay phải “đua” với các chuyên gia. Ông gọi nó là “dịch vụ đầu tư dành cho đại chúng, không phải quý tộc”. Ban đầu, giới tài chính cười nhạo gọi sản phẩm này là “quỹ bối rối”. Nhưng Bogle không dừng lại. Ông tin vào toán học: càng cắt giảm phí, nhà đầu tư càng giữ được nhiều tiền của mình. Càng ít giao dịch, càng tránh được cám dỗ “lướt sóng” cảm tính. Lợi nhuận dài hạn của thị trường sẽ tự thưởng cho sự kiên nhẫn.
Ta hãy thử hình dung: giả sử bạn gửi 1 tỷ đồng vào một quỹ chủ động trung bình với mức phí thường niên 2%, trong 30 năm – bạn phải trả hơn 900 triệu cho phí. Trong khi đó, gửi vào quỹ chỉ số dạng Bogle với phí 0,04% thì sau 30 năm, tổng phí không tới 20 triệu đồng. Toàn bộ số tiền tiết kiệm này được tái đầu tư, giúp tài sản của bạn lớn gấp nhiều lần. Bogle đã nhìn thấy điều ngành tài chính lờ đi: “Ở Phố Wall, bạn được những gì bạn KHÔNG bị lấy mất”. Ông trở thành người đi tiên phong bắt ngành tài chính phải minh bạch hóa chi phí.
Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, mô hình quỹ chỉ số của Vanguard đã chinh phục hàng triệu người Mỹ. Khi “bong bóng internet” nổ tung năm 2000, rồi khủng hoảng tài chính 2008, các quỹ chủ động vật vã thua lỗ thảm hại, nhưng các chỉ số lớn lại hồi phục mạnh mẽ. Những ai trung thành với triết lý Bogle – đầu tư thụ động, “mua và giữ” theo toàn thị trường – không chỉ trụ vững, mà còn tăng trưởng vượt xa. Đến nay, các quỹ chỉ số chiếm hơn 50% tài sản của người Mỹ đầu tư vào cổ phiếu, và quỹ Vanguard trở thành một trong những tổ chức quản lý tài sản lớn nhất hành tinh. Những gì xuất phát từ “dịch vụ cho người bình thường” giờ đang làm thay đổi cả ngành đầu tư toàn cầu. Ở Việt Nam, làn sóng quỹ ETF, chứng chỉ quỹ mô phỏng chỉ số ngày càng nở rộ – giúp các nhà đầu tư cá nhân bình dân dần tiếp cận con đường đầu tư tiết kiệm, thông minh với chi phí thấp. Nhìn lại, bài học lớn nhất của Bogle không phải là chạy theo hiệu suất nhất thời, mà là: kiên trì, minh bạch và tiết kiệm chi phí – ba chìa khóa để chiến thắng trò chơi đầu tư dài hơi.
Bạn có sẵn sàng trở thành người thắng cuộc lặng lẽ bằng cách “không làm gì” không? Hay bạn vẫn thích “lướt sóng – đánh bại thị trường”, nhưng cuối cùng lại để mất phần lớn thành quả vào tay người khác? Đừng quên, “quỹ chỉ số là phát minh dân chủ hóa tài chính vĩ đại nhất thế kỷ 20”. Tập sau, chúng ta sẽ cùng khám phá một nhà đầu tư khét tiếng khác – người nằm ngoài mọi quy tắc đầu tư thông thường: Warren Buffett, “nhà tiên tri xứ Omaha”. Đừng quên nhấn theo dõi để không bỏ lỡ bất kỳ bí quyết nào biến tài chính thành công cụ cho chính bạn!
