Bạn có bao giờ tự hỏi: Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn biết cách biến những khoản nợ “rác”, nợ ngập đầu của doanh nghiệp sắp phá sản, thành một cỗ máy kiếm tiền khổng lồ? Hay ai là người thực sự đã làm rung chuyển phố Wall chỉ với… các loại trái phiếu mà nhiều người ví như giấy lộn? Đằng sau cánh cửa sang trọng của phố Wall, có một huyền thoại vừa là thiên tài tài chính, vừa là “ác mộng” của ngành ngân hàng – Michael Milken, người được mệnh danh là Vua trái phiếu “junk”.
Đầu thập niên 1980 – phố Wall đang say sưa với những khoản đầu tư an toàn, những trái phiếu có xếp hạng tín nhiệm cao. Giới tài chính Mỹ chưa từng chú ý tới những trái phiếu có rủi ro cao, hay còn gọi là “junk bond” – vốn bị xem là thứ bỏ đi, gắn liền với phá sản, sụp đổ. Nhưng Michael Milken, một chàng trai trẻ tại Drexel Burnham Lambert, đã nhìn thấy thứ mà cả phố Wall ngó lơ: Một kho báu từ đống tro tàn của các công ty yếu kém. Milken khởi xướng, biến các trái phiếu “rác” thành công cụ huy động vốn cho vô số doanh nghiệp, khơi dậy cuộc chạy đua thâu tóm (M&A) chưa từng có. Những vụ mua lại doanh nghiệp bằng đòn bẩy tài chính (LBO) trị giá hàng tỉ USD cứ thế mọc lên, phố Wall nóng bỏng hơn bất cứ lúc nào.
Hãy hình dung bức tranh: Khi nhà đầu tư truyền thống ngại ngần với doanh nghiệp yếu kém, Milken đồng cảm với những người khởi nghiệp đầy tham vọng nhưng không tiếp cận được nguồn vốn truyền thống. Ông dùng “junk bond” – thứ mà người ta vứt bỏ – để gọi vốn, giúp hàng loạt doanh nghiệp nhỏ vượt mặt các “ông lớn”. Từ đó mở ra một kỷ nguyên tài chính mới, nơi tiền không chỉ thuộc về kẻ mạnh, mà thuộc về những người dám chấp nhận rủi ro. Milken bị coi là “kẻ ngoài lề” đầy nguy hiểm, nhưng sự thật – ông là vị đại sứ của một cuộc cách mạng tài chính.
Phân tích sâu vào bản chất, hãy cùng bóc tách chiến lược của Milken. Thông thường, một trái phiếu bị xếp hạng “junk” tức là khả năng vỡ nợ rất cao, nhưng lợi suất cũng cực kỳ hấp dẫn. Milken chứng minh bằng số liệu: Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp “ăn may” thoát nợ, trả lãi đúng hẹn, tạo ra lợi suất khủng cho nhà đầu tư dám liều lĩnh. Milken biến Drexel thành “lò lửa” của các thương vụ M&A điên rồ: Các tập đoàn như TWA, RJR Nabisco đều bị thâu tóm với dòng tiền mà Milken cùng junk bond bơm vào. Người nghiện rủi ro cũng có chỗ đứng trên phố Wall.
Nhưng rồi, đồng tiền luôn có hai mặt. Cơn sốt junk bond kéo theo hệ lụy: Người người, nhà nhà lao vào vay nợ, chấp nhận rủi ro cao, bất chấp thực lực doanh nghiệp yếu thế nào. Chính phủ Mỹ không thể khoanh tay đứng nhìn. Các cuộc điều tra về thao túng thị trường, giao dịch nội gián nổ ra, đặt dấu chấm hỏi lớn về đạo đức và luật chơi phố Wall. Năm 1989, Milken bị bắt giữ, rồi ngồi tù với hàng loạt tội danh về gian lận chứng khoán. Drexel sụp đổ, thị trường tài chính rung chuyển mạnh mẽ. Một biểu tượng tài chính vừa rực rỡ, vừa gây tranh cãi, đã sụp đổ như một thiên thạch.
Vậy bài học nào dành cho các nhà đầu tư, doanh nghiệp Việt? Câu chuyện của Michael Milken nhắc nhở rằng không có bữa ăn nào miễn phí trên thị trường tài chính. Đôi khi cơ hội nằm trong rủi ro, những tài sản tưởng “rác” lại là ngọc thô nếu biết nhìn xa trông rộng. Các doanh nghiệp nội địa có thể tận dụng trái phiếu doanh nghiệp, hoặc các kênh tài trợ vốn mới – miễn là bạn “đọc” được bản chất cuộc chơi. Nhưng cũng hãy nhớ: Khi thị trường nợ phát triển nóng bất thường, đạo đức và tuân thủ pháp luật phải song hành, nếu không sẽ lại thấy những “Milken phiên bản Việt” với kết cục bi thương. Nhà đầu tư cá nhân cũng cần tỉnh táo, không chạy theo “lợi suất ảo” mà quên mất bản chất rủi ro tiềm ẩn.
Bạn nghĩ sao nếu những “junk bond” – hay trái phiếu rủi ro – một ngày nào đó trở thành công cụ thay đổi diện mạo thị trường tài chính Việt? Liệu có nên chờ đợi một nhà cải cách lừng danh, hay mỗi nhà đầu tư đều nên là Milken thông minh phiên bản khai sáng? Đừng quên nhấn like, subscribe kênh để không bỏ lỡ những câu chuyện tài chính kỳ thú phía trước – nơi chân dung của các tỷ phú, thiên tài và cả “người chơi hệ rủi ro” đều đang chờ bạn khám phá! Và bạn – sẽ chọn làm nhà đầu tư an toàn hay là kẻ chinh phục rủi ro như Milken? Chia sẻ bên dưới, và hẹn gặp lại ở tập tiếp theo của series “Nhà đầu tư huyền thoại & Tỷ phú Doanh nhân tài chính”!
