Cuộc đời thăng trầm vì chứng khoán của huyền thoại đầu cơ Jesse Livermore: Từng “ám ảnh” cả phố Wall, cuối đời điêu đứng, tự tử vì trầm cảm
Jesse Livermore là một trong những nhà đầu cơ nổi tiếng nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán Mỹ. Ông từng là nhân vật được cả Phố Wall chú ý, mỗi lần xuất hiện tại các sàn chứng khoán đều thu hút đông đảo nhà đầu tư tới chỉ để nhìn thấy ông.
Thiên tài đầu cơ, cuộc đời thăng hoa nhờ chứng khoán
Jesse Livermore sinh ngày 26/7/1877 tại Massachusetts, trong một gia đình làm nông. Ngay từ nhỏ, ông đã thể hiện năng khiếu xuất chúng: 3 tuổi rưỡi đã biết đọc, viết; 5 tuổi có thể tính nhẩm; chỉ cần 1 năm để hoàn thành chương trình học của 3 năm.
14 tuổi, Livermore buộc phải nghỉ học để đi làm thuê kiếm tiền. Tuy nhiên, với sự liều lĩnh và quyết tâm, ông đã rời nhà tới Boston tìm cơ hội đổi đời. Tại đây, Livermore làm việc cho một công ty môi giới chứng khoán nhỏ với vị trí viết giá cổ phiếu (Boardboy), nhờ ngoại hình già dặn hơn tuổi.
Với mức lương chỉ 5 USD/tuần, đến năm 15 tuổi, Livermore đã dành dụm được một khoản nhỏ để bắt đầu giao dịch tại các sàn giao dịch không chính thức (bucket shop), mang về lợi nhuận tới 60% mỗi ngày. Tiền lãi từ các khoản đầu tư chợ đen nhanh chóng vượt xa thu nhập làm thuê. Livermore quyết định nghỉ việc, trở thành nhà đầu cơ toàn thời gian khi mới 16 tuổi.
Thành công liên tiếp khiến nhiều địa điểm cá cược trong thị trấn cấm cửa ông vì lo ngại thiệt hại. Để tiếp tục giao dịch, Livermore phải cải trang để qua mắt họ.
Cuộc đời “được ăn cả, ngã về không”
Năm 22 tuổi, Livermore đã tích lũy được 10.000 USD và bắt đầu giao dịch hợp pháp tại sàn chứng khoán New York. Tuy nhiên, việc kiếm và giữ tiền trên thị trường chứng khoán chưa bao giờ dễ dàng, kể cả với những thiên tài như Livermore.
Một trong những sai lầm của ông là vẫn sử dụng các con số từ mã chứng khoán không chính xác so với thực tế. Sau những thất bại, Livermore quay lại các sàn giao dịch không chính thức ở St. Louis để gỡ gạc. Khi trở lại Phố Wall vào thời điểm thị trường tăng mạnh, ông kiếm được 50.000 USD.
Năm 1906, Livermore nhận thấy sự tăng giá phi lý của cổ phiếu Union Pacific và quyết định bán khống ở mức đỉnh 330 USD/cổ phiếu. Một trận động đất xảy ra không lâu sau đó khiến cổ phiếu giảm xuống còn 92 USD/cổ phiếu, giúp Livermore kiếm được hơn 250.000 USD.
Ngày 24/10/1907, khi thị trường Mỹ rơi vào trạng thái call margin, nhiều người cho rằng thị trường đã sụp đổ. J.P. Morgan cùng các chủ ngân hàng lớn đã hợp lực cứu thị trường. Livermore tận dụng cơ hội, mua cổ phiếu trên diện rộng và kiếm được 1 triệu USD chỉ trong một ngày.
Bi kịch tài chính và sự sụp đổ
Kiếm tiền dễ dàng và lối sống xa xỉ đã khiến Livermore chủ quan. Năm 1908, ông bị cuốn vào câu chuyện của Percy Thomas – một tay đầu cơ hàng hóa nổi tiếng, và liên tục mua vào hàng chục tấn bông vải dù nguồn cung dư thừa. Kết quả, Livermore mất tới 9/10 tài sản, buộc phải tuyên bố phá sản vào năm 1915.
Mặc dù là một trong số ít người thu lợi nhuận lớn trong khủng hoảng 1929–1933 (ước tính 1,4 tỷ USD theo giá trị hiện nay), tài sản của ông lại nhanh chóng tiêu tán. Sau ly hôn, ông mất 10 triệu USD chia tài sản cho người vợ thứ hai, căn nhà trị giá 3,5 triệu USD cùng nhiều trang sức đắt tiền cũng bị bán rẻ.
Livermore kết hôn lần ba với Harriet Metz, nhưng liên tiếp những biến cố tài chính và cá nhân khiến ông suy sụp. Ông tuyên bố phá sản lần thứ ba, bị đình chỉ tư cách thành viên Hội đồng Thương mại Chicago năm 1934.
Dù vẫn tin rằng có thể làm lại, nhưng áp lực và căng thẳng kéo dài khiến Livermore không còn động lực trở lại Phố Wall. Ngày 28/11/1940, ông tự sát tại khách sạn Sherry Netherland ở Manhattan, để lại bức thư tuyệt mệnh dài 8 trang với câu: “Cuộc đời anh là một sai lầm”.
Tổng hợp
