Nợ xấu ngân hàng gia tăng, tỷ lệ bao phủ xuống mức đáy 5 năm

Nợ xấu trong hệ thống ngân hàng tiếp tục dềnh lên trong quý I/2025, trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu chạm đáy trong vòng 5 năm trở lại đây. Nhiều ngân hàng gặp khó trong xử lý tài sản đảm bảo và kỳ vọng vào việc luật hóa Nghị quyết 42/2017/QH14.

Nợ xấu tăng mạnh, tỷ lệ bao phủ giảm sâu

Thống kê từ báo cáo tài chính quý I/2025 cho thấy, nợ xấu tại nhóm các ngân hàng niêm yết tiếp tục xu hướng gia tăng, với tổng giá trị vượt 265 nghìn tỷ đồng, tăng 18,5% so với cùng kỳ và hơn 16% so với cuối năm 2024, tương đương mức tăng khoảng 37 nghìn tỷ đồng. Trong đó, có tới 22/27 ngân hàng ghi nhận quy mô nợ xấu tăng so với cùng kỳ năm trước; đồng thời, có 14 ngân hàng giảm tỷ lệ bao phủ nợ xấu.

Bức tranh sáng – tối của nợ xấu ngân hàng

Xét về quy mô nợ xấu (nợ nhóm 3 – 5), các ngân hàng lớn tiếp tục dẫn đầu về quy mô nợ xấu, lần lượt ở mức 39.909 tỷ đồng, 34.611 tỷ đồng và 27.971 tỷ đồng. Tuy nhiên, các ngân hàng quốc doanh vẫn duy trì được tỷ lệ nợ xấu thấp và tỷ lệ bao phủ nợ xấu cao so với toàn ngành, phản ánh năng lực kiểm soát rủi ro tốt.

So với cùng kỳ năm 2024, quy mô nợ xấu tăng mạnh tại nhiều ngân hàng, đáng chú ý, một số ngân hàng tư nhân có quy mô vừa và nhỏ cũng chứng kiến mức tăng hai chữ số như: Saigonbank tăng 46%; VIB tăng 31,6%…

Ở chiều ngược lại, VietABank và NCB ghi nhận mức giảm quy mô nợ xấu lần lượt là 48,7% và 21,2% so với cùng kỳ.

Chờ đợi hành lang pháp lý mới cho xử lý nợ xấu

Chính phủ dự kiến trong kỳ họp tháng 6 sẽ xem xét lại Nghị quyết 42/2017/QH14 về xử lý nợ xấu. Đây là một khung pháp lý mà các ngân hàng kỳ vọng sẽ thúc đẩy việc xử lý nợ nhanh chóng, giảm bớt các thủ tục nhiêu khê hiện tại.

Bên cạnh đó, thống kê tỷ lệ quy mô nợ xấu (nhóm 3 – 5)/cho vay khách hàng của các ngân hàng cho thấy, những ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu thấp nhất trong quý này là VietABank (0,7%), Vietcombank (1%) và Techcombank (1,2%). Đây là những con số rất tích cực trong bối cảnh nhiều ngân hàng đang chứng kiến nợ xấu gia tăng.

Nhiều ngân hàng còn ghi nhận tỷ lệ nợ xấu giảm, cho thấy nỗ lực xử lý hoặc thu hồi nợ xấu hiệu quả, đặc biệt là VietABank và NCB với mức giảm rất mạnh 14,9% cùng kỳ.

Đáng chú ý, quý I/2025 chứng kiến sự thay đổi trong tỷ lệ bao phủ nợ xấu – chỉ số đo lường dự phòng rủi ro cho vay khách hàng/quy mô nợ xấu (nhóm 3 – 5). Theo đó, Vietcombank là ngân hàng có tỷ lệ này cao nhất toàn hệ thống, đạt 216,1%, tức dự phòng gấp hơn 2 lần quy mô nợ xấu hiện tại, giúp ngân hàng chủ động ứng phó với các rủi ro phát sinh. Tiếp sau là Techcombank (111,6%), VietinBank (136,8%).

Riêng VietABank mới gia nhập nhóm có tỷ lệ bao phủ nợ xấu cao, nâng số lượng các ngân hàng giữ được tỷ lệ bao phủ nợ xấu 3 chữ số lên 4 nhà băng, thể hiện sự chủ động trong trích lập dự phòng, ngăn ngừa rủi ro.

Ngược lại, một số ngân hàng đang có tỷ lệ bao phủ nợ xấu ở mức thấp, dưới 40% như OCB (30%), Saigonbank (31,6%)… Đáng lưu tâm, so với cùng kỳ năm trước, nhiều ngân hàng tiếp tục ghi nhận tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm dù quy mô nợ xấu và tỷ lệ nợ xấu vẫn tăng như OCB (giảm 11%), VIB (giảm 11,2%).

Ngân hàng loay hoay xử lý nợ xấu, chờ gỡ vướng pháp lý

Chia sẻ tại Đại hội đồng cổ đông tổ chức mới đây, Tổng Giám đốc OCB Phạm Hồng Hải cho biết, kết quả kinh doanh năm 2024 không đạt kỳ vọng chủ yếu do sự gia tăng nợ xấu từ nhóm khách hàng cá nhân. Mặc dù dư nợ cho vay nhóm này chỉ chiếm dưới 5% tổng dư nợ và đều có tài sản bảo đảm, nhưng quá trình xử lý tài sản đảm bảo thường kéo dài, khiến ngân hàng buộc phải trích lập dự phòng rủi ro, ảnh hưởng đáng kể đến kết quả kinh doanh.

Theo ông Từ Tiến Phát – Tổng Giám đốc ACB, nợ xấu gia tăng do một số yếu tố liên quan đến thị trường bất động sản. Tuy nhiên, mục tiêu kiểm soát nợ xấu dưới 2% vẫn khả thi nhờ nhiều tín hiệu tích cực trở lại trên thị trường và các chính sách của Chính phủ. ACB là ngân hàng bán lẻ, không tập trung cho vay vào nhóm doanh nghiệp cụ thể nào, đặc biệt là lĩnh vực bất động sản, nhờ đó rủi ro tín dụng được phân tán. Phần lớn khoản vay tại ACB đều có tài sản bảo đảm, trong đó 98% khoản vay bất động sản có tài sản đảm bảo, chỉ 2% là tín chấp. Do đó, kỳ vọng nợ xấu năm 2025 sẽ tiếp tục được kiểm soát tốt.

Chủ tịch VIB Đặng Khắc Vỹ cũng cho rằng, việc Nghị quyết 42/2017/QH14 chưa được luật hóa khiến quá trình thu hồi nợ từ khách hàng cá nhân trở nên khó khăn, tác động mạnh đến các ngân hàng bán lẻ như VIB. Ngân hàng nhiều lần kiến nghị tháo gỡ điểm nghẽn này và kỳ vọng luật hóa Nghị quyết 42 trong thời gian tới. Nếu được triển khai, đây sẽ là cột mốc quan trọng với toàn ngành ngân hàng nói chung và với VIB nói riêng, khi các khoản nợ cá nhân có thể được xử lý nhanh chóng, đóng góp tích cực vào lợi nhuận.

Lãnh đạo VIB cho biết, ngân hàng tập trung vào cho vay cá nhân với tỷ lệ tài sản bảo đảm lên tới 80% và thực hiện trích lập dự phòng đầy đủ theo chuẩn mực kế toán và quy định của Ngân hàng Nhà nước. Với tài sản đảm bảo là động sản, VIB trích lập dự phòng 100%; đối với bất động sản, sau hai năm ngân hàng sẽ phải trích lập dự phòng toàn bộ.

Nợ xấu ngân hàng vượt 1 triệu tỷ đồng, chất lượng tài sản tiếp tục suy giảm

Theo số liệu từ Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), đến cuối năm 2024, tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống ngân hàng, bao gồm cả nợ tiềm ẩn rủi ro, khoảng 5,46%, tương đương 1,03 triệu tỷ đồng. Trong 2 tháng đầu năm 2025, nợ xấu tiếp tục gia tăng, với tổng quy mô tăng thêm khoảng 34 nghìn tỷ đồng.

Ông Nguyễn Quốc Hùng – Tổng thư ký VNBA cho biết, có tới 677 nghìn tỷ đồng nợ xấu được các ngân hàng xử lý thông qua trích lập dự phòng rủi ro và đưa ra ngoài bảng cân đối kế toán. Tuy nhiên, phần lớn trong số này vẫn chưa được thu hồi thực tế do vướng mắc pháp lý, đặc biệt là tranh chấp liên quan đến tài sản bảo đảm. Nhiều vụ việc dù có hiệu lực thi hành án nhưng vẫn không thể xử lý do bất cập trong quy trình cưỡng chế và thi hành án dân sự.

Báo cáo cập nhật ngành Ngân hàng do SSI Research công bố cũng cho thấy, chất lượng tài sản ngành giảm trong quý đầu năm khi tỷ lệ nợ xấu (NPL) tăng lên 2,02%, tăng 29 điểm cơ bản so với quý trước, một phần do ảnh hưởng của yếu tố mùa vụ dù đã xóa 26,6 nghìn tỷ đồng nợ xấu (tăng 34% cùng kỳ). Tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm xuống còn 88,7% so với 105% trong quý IV/2024, đánh dấu mức thấp nhất trong vòng 5 năm qua.

Điểm đáng chú ý là các ngân hàng không quá tích cực trong việc trích lập dự phòng nợ xấu dù chất lượng tài sản suy giảm. Tuy nhiên, nhóm phân tích dự báo các chỉ tiêu phản ánh chất lượng tài sản sẽ dần cải thiện trong môi trường lãi suất được duy trì ở mức thấp cũng như các phương án hỗ trợ và cơ cấu nợ cho khách hàng từ phía các ngân hàng.