Không mua được US Steel, hãng thép Nhật đành rót 14 tỷ USD vào sản xuất ở Mỹ

Bình Minh

Việc ngăn US Steel về tay Nippon Steel là một điều hiếm hoi mà ông Donald Trump có chung quan điểm với ông Joe Biden.

Mới đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo US Steel và Nippon Steel đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược. Theo ông Trump, thỏa thuận này sẽ giữ trụ sở US Steel ở lại Pittsburgh và thu hút số vốn đầu tư 14 tỷ USD vào nền kinh tế Mỹ.

“Đây là một mối quan hệ đối tác đã được lên kế hoạch giữa US Steel và Nippon Steel. Thỏa thuận sẽ tạo ra ít nhất 70.000 công việc và bổ sung thêm 14 tỷ USD vào nền kinh tế Mỹ. Phần lớn số vốn đầu tư này sẽ được triển khai trong 14 tháng tới”, ông Trump chia sẻ trên mạng xã hội Truth Social, đồng thời cho biết sẽ có chuyến thăm nhà máy US Steel vào cuối tuần này.

Tuy nhiên, bài đăng của ông Trump không đưa ra chi tiết cụ thể về thỏa thuận, như US Steel sẽ nắm quyền kiểm soát bao nhiêu, hay liệu đây có phải là sự thay thế hoàn toàn cho một thương vụ mua lại hay không.

Trong tuần cầm quyền cuối cùng, cựu Tổng thống Joe Biden đã chặn thương vụ Nippon Steel mua lại US Steel với giá 14,3 tỷ USD. Thỏa thuận này từng gây tranh cãi kể từ khi được công bố vào tháng 12/2023. Cả Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa đều phản đối việc một công ty nước ngoài giành quyền kiểm soát US Steel – công ty từng là biểu tượng của sức mạnh công nghiệp Mỹ.

Việc ngăn US Steel về tay Nippon Steel là một trong số ít lần ông Trump và ông Biden cùng quan điểm. Ông Trump nhấn mạnh: “Tôi không muốn US Steel rơi vào sở hữu của nước ngoài. Tất cả những gì Nippon Steel có thể làm là đầu tư vào đây”.

Dù vậy, vào tháng 3, chính quyền ông Trump phát tín hiệu có thể cho phép thương vụ thâu tóm này diễn ra, sau khi tìm cách gia hạn vụ kiện mà US Steel và Nippon Steel phản đối phán quyết của Ủy ban Đầu tư nước ngoài vào Mỹ (CFIUS) – cơ quan giám sát hoạt động đầu tư nước ngoài nhằm phát hiện các rủi ro liên quan tới an ninh quốc gia Mỹ.

Tháng 4 vừa qua, CFIUS đã tiến hành rà soát thương vụ mua lại, và đến tuần trước, cơ quan này đã gửi báo cáo cho ông Trump về việc các đề xuất của hai hãng thép có giảm thiểu rủi ro an ninh quốc gia hay không, theo Reuters. Theo hãng tin này, Nippon Steel đã tăng cam kết đầu tư vào hoạt động tại Mỹ lên 14 tỷ USD, trong đó có 4 tỷ USD xây dựng một nhà máy thép mới, nếu thỏa thuận được Mỹ phê chuẩn.

US Steel từng là biểu tượng của sức mạnh công nghiệp Mỹ, từng là công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới và là doanh nghiệp đầu tiên trong lịch sử đạt vốn hóa 1 tỷ USD chỉ sau vài năm thành lập vào năm 1901. Công ty đóng vai trò đặc biệt quan trọng với nền kinh tế Mỹ, khi thép do US Steel sản xuất được sử dụng trong ô tô, thiết bị, cầu cống và các tòa nhà chọc trời.

Tuy nhiên, US Steel đã trải qua nhiều thập kỷ đi xuống sau thời kỳ đỉnh cao hậu Chiến tranh Thế giới thứ hai. Hiện công ty không còn là nhà sản xuất thép lớn nhất nước Mỹ, chỉ sử dụng khoảng 14.000 lao động, trong đó 11.000 người là thành viên của nghiệp đoàn Công nhân Thép Mỹ (USSU).

Dù vậy, US Steel vẫn là một biểu tượng mà các chính trị gia Mỹ không muốn chứng kiến rơi vào tay nước ngoài, đặc biệt khi trụ sở đặt tại Pennsylvania – một bang quan trọng trong các cuộc bầu cử tổng thống Mỹ.

Trong tuyên bố gửi CNN ngày thứ Sáu, US Steel gọi ông Trump là “một nhà lãnh đạo và doanh nhân táo bạo”. Công ty khẳng định: “US Steel sẽ vẫn là của Mỹ, và chúng tôi sẽ phát triển lớn mạnh hơn thông qua quan hệ đối tác với Nippon Steel. Mối quan hệ này sẽ mang lại khoản đầu tư lớn, công nghệ mới và hàng nghìn việc làm trong 4 năm tới”.

Khả năng US Steel bị Nippon Steel thâu tóm đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ phía nghiệp đoàn USSU, với lo ngại rằng Nippon Steel sẽ không duy trì cam kết lâu dài về việc làm tại các nhà máy có công nhân thuộc nghiệp đoàn. Trong tuyên bố ngày thứ Năm, USSU nhấn mạnh nếu US Steel bị mua lại, đó sẽ “là một thảm họa đối với công nhân ngành thép Mỹ, an ninh quốc gia Mỹ và tương lai của nền sản xuất Mỹ”.

USSU cũng cho biết: “Từ tháng 1/2024, Tổng thống Trump đã công khai hứa sẽ chặn thỏa thuận này. Giờ đây chúng tôi kêu gọi ông hành động quyết đoán, đóng lại cánh cửa này một lần và mãi mãi để không có chuyện công nhân ngành thép Mỹ bị bán đứng và để bảo vệ nền sản xuất Mỹ”.

Tuy nhiên, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Dave McCormick của Pennsylvania lại hoan nghênh quan hệ đối tác giữa US Steel và Nippon Steel, cho rằng thỏa thuận đảm bảo “US Steel vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Mỹ”, dù không nêu chi tiết về cách thức thực hiện. Thống đốc Pennsylvania Josh Shapiro cũng ca ngợi quan hệ đối tác này và cho biết đã trực tiếp thảo luận về giao dịch với Tổng thống Trump trong những ngày gần đây. “Trong suốt quá trình, tôi vẫn khẳng định rằng ưu tiên của mình là duy trì và phát triển việc làm tại Pennsylvania và có được khoản đầu tư lớn nhất có thể”, ông Shapiro nhấn mạnh.

Cổ phiếu US Steel đã tăng vọt 21% trong phiên giao dịch ngày thứ Sáu sau thông tin về thỏa thuận đối tác với Nippon Steel.

Từ khóa liên quan: nippon steel, thép, us steel