Khủng hoảng thiếu gạo ở Nhật: Qua Rừng Bốc phét tám chuyện

Chào bà con, lại là Qua Rừng Bốc phét – nhà đầu tư huyền thoại, chuyên ngồi cafe lề đường, ăn bánh mì, vừa nhai vừa “phân tích vĩ mô thế giới” đây! Hôm nay Qua kể bà con nghe chuyện khủng hoảng thiếu gạo ở xứ sở hoa anh đào Nhật Bản – nơi mà gạo còn hot hơn cả vé xem concert của Blackpink!

Gạo Nhật – Đắt như vàng, dân xếp hàng như… săn sale 11/11

Mới sáng ra, các bác ở Atami (thị trấn ven biển, gần Tokyo) đã xếp hàng rồng rắn chờ mua gạo trợ giá. Mở cửa cái là hợp tác xã bán sạch veo. Một chị tên Osaki bảo: “Mua được bao gạo 3kg mà mừng như trúng số, chỉ đủ ăn hai tuần thôi, chứ còn lâu mới no!” Dân tình giờ đi mua gạo mà cứ như săn mã giảm giá, ai chậm chân là hết phần ngay!

Chính trị Nhật Bản xoay quanh… nồi cơm

Thủ tướng Shigeru Ishiba đang đau đầu vì giá gạo tăng gần gấp đôi trong năm 2024. Tháng 7/2025 lại còn bầu cử Thượng viện, mà ai cũng chỉ hỏi: “Giá gạo thế nào?” Chứ đâu quan tâm lạm phát, tăng trưởng GDP gì! Một bao gạo 60kg giờ giá hơn 26.400 yên (khoảng 184 đô la Mỹ) – bà con tính thử xem, ăn cơm ở Nhật giờ còn đắt hơn ăn sashimi!

Gạo chưa đến mức “cạn kho”, nhưng sau vụ mất mùa năm 2023 thì nguồn cung chưa hồi phục. Các bác bán buôn thì găm hàng, dân thì tích trữ, chính phủ phải lấy gạo từ kho dự trữ chiến lược ra bán. Đợt xả kho này không phải do thiên tai, mà là do “bão giá”! Thủ tướng Ishiba còn lập hẳn ủy ban đặc biệt để bàn chuyện cải cách chính sách gạo, rồi thay luôn cả bộ trưởng nông nghiệp, mời anh Shinjiro Koizumi (con trai cựu Thủ tướng Junichiro Koizumi) vào “dập lửa”.

Chính sách bảo vệ nông dân: Gạo Nhật chỉ để ăn, không để bán?

Bao năm nay, Nhật Bản cấm nhập gạo ngoại để bảo vệ nông dân, nhưng giờ thì “tự cung tự cấp” thành “tự làm tự ăn”. Ông Kazuhito Yamashita (Viện nghiên cứu Toàn cầu Canon) bảo: “Nếu Nhật mà trợ cấp kiểu các nước khác, nông dân đã mở rộng đất, sản xuất nhiều, thậm chí xuất khẩu gạo chất lượng cao ra thế giới rồi!” Nhưng không, Nhật chọn “giữ giá”, khuyến khích nông dân… bớt trồng gạo, khiến thành phố thì đói, nông thôn thì vẫn “làm chủ cuộc chơi”.

Nông dân ít, nhưng quyền lực không ít!

Dân số nông dân Nhật giờ chỉ còn dưới 1% tổng dân số, mà vẫn “to mồm” trên chính trường. Bầu cử ở Nhật phân bổ ghế cho vùng nông thôn nhiều, nên nông dân càng ít thì càng dễ đoàn kết, lắm chiêu lobby. Ông Kunio Nishikawa (Đại học Ibaraki) bảo: “Khủng hoảng gạo này là dịp để cải cách chính sách nông nghiệp, vì giờ ai cũng quan tâm – từ nông dân đến dân thành phố!”

Chính phủ Nhật: Một tay dỗ dân, một tay dỗ nông dân

Ông Tobias Harris (Japan Foresight) bảo: “Chính phủ phải vừa xoa dịu người tiêu dùng, vừa chiều lòng nông dân trước kỳ bầu cử.” Nhưng việc xả kho gạo chỉ hạ nhiệt giá tạm thời thôi, chứ gốc rễ vẫn là thiếu cung, cạnh tranh giữa hợp tác xã, bán buôn, chuỗi nhà hàng… Giá gạo sản xuất trong nước thì lập kỷ lục, siêu thị nhiều chỗ trống trơn, cửa hàng thì khuyên khách nên chuyển sang ăn bánh mì hoặc mỳ sợi cho rẻ.

Qua Rừng Bốc phét xin nhấn mạnh: Nhật Bản giờ mà ăn cơm thì phải canh me như đi mua vé máy bay giá rẻ! Có cặp vợ chồng già tới cửa hàng nông sản, gạo rẻ hết sạch, hỏi khi nào có đợt tiếp theo thì nhận được câu trả lời “chưa biết”, nghe mà não lòng.

Qua Rừng Bốc phét chốt hạ

Qua bảo này, từ chuyện giá gạo ở Nhật, ta thấy: Dù là nền kinh tế lớn mà còn “lăn lộn” với từng bát cơm, thì bà con mình ăn bánh mì, uống cafe vỉa hè tám chuyện tài chính cũng đâu có gì là xấu! Đời là phải linh hoạt, bữa cơm có thể thiếu, nhưng niềm tin vào tương lai (và Qua Rừng Bốc phét) thì không bao giờ được thiếu!

Tám chuyện tài chính đến đây là hết, bà con nhớ “theo dõi” Qua để nghe chuyện nóng hổi mỗi ngày nhé!