“Giàu và ngây thơ”, nhiều người Singapore mắc bẫy lừa đảo trực tuyến

Trong hai năm qua, người Singapore nằm trong nhóm quốc gia bị lừa đảo trực tuyến nhiều nhất trên thế giới, với tổng thiệt hại hàng tỷ đôla Singapore mỗi năm.

Laurence Pang, một diễn viên người Singapore nổi tiếng với nhiều vai diễn trong các sitcom của đảo quốc sư tử, luôn tự nhủ phải cảnh giác với các vụ lừa đảo tài chính, đặc biệt là lừa đảo trực tuyến. Tuy nhiên, khi gặp một phụ nữ trẻ người Philippines tên Mika trên một trang web hẹn hò, ông đã bị thuyết phục đầu tư gần 40.000 đôla Singapore (30.000 USD) vào một dự án thương mại điện tử liên quan đến tiền điện tử. Khi không thể tiếp cận khoản đầu tư, ông Pang phát hiện người phụ nữ qua cuộc gọi video không giống với hình ảnh trên trang cá nhân. “Lần này thì tinh vi hơn nhiều”, ông Pang, 78 tuổi, chia sẻ với Financial Times.

Những trò lừa đảo phổ biến

Ông Pang chỉ là một trong hàng chục nghìn người Singapore bị lừa qua mạng trong năm ngoái. Theo Cảnh sát Singapore, tổng số tiền thiệt hại do các vụ lừa đảo trực tuyến lên tới 1,1 tỷ đôla Singapore, tăng 70% so với năm 2023. Tuy nhiên, Liên minh Chống lừa đảo toàn cầu cho biết hơn 2/3 nạn nhân không trình báo sự việc.

Đây chỉ là một phần nhỏ trong hoạt động tội phạm mạng toàn cầu, với quy mô ước tính lên tới 1 nghìn tỷ USD mỗi năm. Đáng chú ý, người Singapore – vốn giàu có, am hiểu công nghệ và có tính tuân thủ cao – lại đặc biệt dễ sa vào bẫy của những kẻ lừa đảo.

Khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là Campuchia, Myanmar và Lào, là nơi đặt trụ sở của nhiều ổ nhóm lừa đảo trực tuyến lớn, thường do các nạn nhân của nạn buôn người vận hành. Ông Nick Court, trợ lý giám đốc về tội phạm tài chính của Interpol, xác định đây là điểm nóng của các vụ lừa đảo tình cảm, mạo danh và lừa đảo trực tuyến khác.

Năm 2023, Singapore là quốc gia mất nhiều tiền nhất trong các vụ lừa đảo trực tuyến, với mức bình quân 4.031 USD mỗi nạn nhân, vượt qua Thụy Sĩ (3.767 USD/nạn nhân) và Áo (3.484 USD/nạn nhân). Dù con số này giảm trong năm 2024, số vụ lừa đảo trình báo với cảnh sát vẫn tăng 10% lên 51.501 vụ.

Các hình thức lừa đảo phổ biến bao gồm: lừa đảo thương mại điện tử, lừa đảo việc làm, lừa đảo tình cảm, lừa đảo mạo danh viên chức chính phủ, lừa đảo sử dụng phần mềm độc hại và xâm phạm email doanh nghiệp. Trong hơn 80% trường hợp, nạn nhân bị thao túng để tự chuyển tiền hoặc tài sản tiền điện tử cho kẻ lừa đảo.

Vì sao người Singapore dễ bị lừa?

Ngày càng nhiều kẻ lừa đảo sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và video deepfake. Tháng 3/2025, Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) cảnh báo về việc tội phạm sử dụng AI để mạo danh viên chức và hướng dẫn nạn nhân chuyển tiền từ tài khoản ngân hàng doanh nghiệp.

Việc các ngân hàng Singapore đầu tư mạnh vào năng lực kỹ thuật số có thể vô tình khiến tiền chuyển qua hệ thống quá nhanh để phát hiện bất thường. Do đó, một số ngân hàng đã đưa thêm “ma sát” vào hệ thống bằng cách trì hoãn giao dịch và bổ sung nhiều biện pháp kiểm tra.

Thông thường, tội phạm chỉ mất khoảng 30 phút để chuyển tiền đánh cắp ra khỏi hệ thống ngân hàng Singapore. Ông Loretta Yuen, Chủ tịch Ủy ban Chống gian lận tại Hiệp hội Ngân hàng Singapore và Giám đốc pháp lý & tuân thủ tại OCBC, cho biết: “Khi liên quan tới ngân hàng, các nạn nhân đã bị ảnh hưởng nặng nề đến mức rất khó ngăn chặn họ thực hiện giao dịch chuyển tiền, đặc biệt là trong các vụ lừa đảo tình cảm, đầu tư và mạo danh nhà chức trách”.

Hầu hết nạn nhân bị tiếp cận qua Facebook, WhatsApp và Instagram. Meta, công ty mẹ của ba nền tảng này, cho biết đang đầu tư vào công nghệ mới để xóa nội dung lừa đảo. Từ đầu năm 2024, Meta đã phát hiện và loại bỏ hơn 7 triệu tài khoản liên quan đến các trung tâm lừa đảo ở Myanmar, Lào, Campuchia và Philippines.

Thậm chí, các sáng kiến chống lừa đảo của cảnh sát Singapore cũng bị kẻ gian lợi dụng. Năm ngoái, hơn 1.500 trường hợp mạo danh cơ quan nhà nước đã được trình báo. Một số kẻ lừa đảo gọi điện cho nạn nhân, giả danh là cảnh sát của Trung tâm Chống lừa đảo.

Bài học cảnh giác

Ông Pang cho biết, khi suy ngẫm về vụ việc, ông hối hận vì không nhận ra các dấu hiệu cảnh báo như cuộc gọi từ đại diện công ty thương mại điện tử trụ sở tại Philippines nhưng dùng số điện thoại Nhật Bản. Ông cũng tin rằng người phụ nữ lừa mình thực chất là nạn nhân bị ép buộc.

“Điều quan trọng nhất cần nhớ là bất cứ khi nào tiền bạc hoặc tiền điện tử được đề cập đến, đó đều là sự cảnh báo lớn. Khi đó, bạn có thể chắc chắn rằng đó là một vụ lừa đảo”, ông Pang nhấn mạnh.

Từ khóa: lừa đảo trên mạng, Singapore, thế giới, VnEconomy