Dự luật Stablecoin gặp trở ngại: Một thỏa thuận đã làm được điều mà các nhóm vận động không thể?
GENIUS Act đối mặt với làn sóng phản đối mới
Chỉ vài ngày trước khi được Thượng viện Hoa Kỳ đưa ra bỏ phiếu, dự luật GENIUS Act đã vấp phải những trở ngại chính trị lớn, liên quan đến lợi ích của gia đình Trump, nguồn vốn từ UAE và yêu cầu làm rõ từ chín Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ. Dự luật này nhằm mục tiêu mang lại khuôn khổ pháp lý rõ ràng cho thị trường stablecoin trị giá hơn 240 tỷ USD, nơi các token như Tether (USDT) và USD Coin (USDC) chiếm phần lớn giao dịch tiền điện tử toàn cầu.
Thượng nghị sĩ Bill Hagerty là người đứng đầu nhóm giới thiệu dự luật, với sự đồng bảo trợ của các thành viên lưỡng đảng như Tim Scott, Cynthia Lummis, Kirsten Gillibrand và Angela Alsobrooks. Ủy ban Ngân hàng Thượng viện đã thông qua dự luật với tỷ lệ 18–6 vào ngày 13/3, trong đó có năm thành viên Đảng Dân chủ ủng hộ. Dự luật từng được xem là ưu tiên lập pháp của chính quyền Trump, với lịch trình bỏ phiếu vào cuối tháng 5 và sự xác nhận tiến triển từ cố vấn AI và tiền điện tử Nhà Trắng David Sacks.
Bối cảnh thay đổi vào ngày 1/5, khi World Liberty Financial (WLFI), một công ty liên kết với gia đình Trump, công bố thỏa thuận trị giá 2 tỷ USD với MGX – tập đoàn tài chính có trụ sở tại UAE. Chỉ hai ngày sau, chín Thượng nghị sĩ Dân chủ đã tuyên bố phản đối dự luật trừ khi có thêm các điều khoản về phòng chống rửa tiền và an ninh quốc gia. Một số người trong nhóm này trước đó từng ủng hộ dự luật ở cấp ủy ban, như Angela Alsobrooks, Mark Warner, Andy Kim và Lisa Blunt Rochester.
Với yêu cầu cần thêm bảy phiếu ủng hộ từ Đảng Dân chủ, khả năng thông qua dự luật trước kỳ nghỉ Memorial Day ngày càng trở nên bất định.
Nội dung chính của GENIUS Act
Hiện tại, stablecoin vận hành dưới sự giám sát rời rạc của các bang mà chưa có khung pháp lý liên bang rõ ràng. GENIUS Act đề xuất xác định rõ đối tượng được phép phát hành stablecoin gắn với USD, bao gồm các công ty con thuộc ngân hàng và các tổ chức phi ngân hàng được liên bang phê duyệt.
Các đơn vị phát hành phải duy trì dự trữ 1:1 bằng tài sản thanh khoản chất lượng cao như tiền mặt hoặc Trái phiếu Kho bạc Hoa Kỳ, và tiền của khách hàng phải được tách biệt để bảo vệ khỏi rủi ro tổ chức. Để đảm bảo minh bạch, các đơn vị phát hành chịu kiểm toán dự trữ hàng tháng bởi công ty kiểm toán độc lập. Giám đốc điều hành và giám đốc tài chính phải trực tiếp xác nhận tính chính xác của các báo cáo này.
Giám sát sẽ tùy thuộc vào quy mô tổ chức: Đơn vị phát hành nhỏ có thể tiếp tục chịu quản lý của bang nếu đáp ứng chuẩn liên bang; đơn vị phát hành quản lý trên 10 tỷ USD stablecoin sẽ chịu sự giám sát chung của Cục Dự trữ Liên bang và Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ. Với quy mô trên 50 tỷ USD, luật yêu cầu kiểm toán tài chính hàng năm, đặc biệt chú trọng giao dịch với bên liên quan. Vi phạm các yêu cầu sẽ bị phạt 100.000 USD/ngày.
Bên cạnh đó, dự luật áp dụng các quy định chống rửa tiền theo Đạo luật Bảo mật Ngân hàng (Bank Secrecy Act) và yêu cầu chính sách đổi stablecoin sang USD minh bạch, thực thi được. Đáng chú ý, dự luật loại trừ stablecoin thuật toán khỏi phạm vi điều chỉnh, giao cho Bộ Tài chính Hoa Kỳ nghiên cứu riêng về mô hình này trong tương lai. Ngoài ra, các đơn vị phát hành stablecoin theo GENIUS Act không được tiếp cận tài khoản chính tại Cục Dự trữ Liên bang, hạn chế khả năng tích hợp trực tiếp với hệ thống ngân hàng.
Những người ủng hộ cho rằng dự luật sẽ củng cố vai trò của đồng USD trong tài chính số và tăng cầu đối với trái phiếu chính phủ thông qua yêu cầu dự trữ. Tuy nhiên, các chuyên gia như Atlantic Council cảnh báo nguy cơ tạo lỗ hổng cho các tổ chức nước ngoài như Tether, đồng thời không giới hạn quyền phát hành stablecoin của các tập đoàn lớn như Amazon.
Thỏa thuận Trump-UAE gây tranh cãi
Bước ngoặt trong tranh luận về GENIUS Act xuất hiện khi Token2049 tại Dubai, World Liberty Financial công bố hợp tác với MGX, được hỗ trợ bởi quỹ Mubadala và công ty AI G42. Thỏa thuận xoay quanh việc sử dụng stablecoin USD1 do WLFI phát hành để giải ngân khoản đầu tư 2 tỷ USD vào Binance – sàn giao dịch tiền điện tử lớn nhất thế giới.
Binance từng đạt thỏa thuận dàn xếp 4,3 tỷ USD với nhà chức trách Hoa Kỳ vào năm 2023 vì vi phạm rửa tiền. Việc sử dụng stablecoin có nguồn gốc Hoa Kỳ cho giao dịch quy mô lớn đã khiến các nhà lập pháp và chuyên gia chính sách đặt câu hỏi về động cơ và tác động chính trị.
World Liberty Financial được thành lập cuối năm 2024 bởi gia đình Trump. Tổng thống Trump công khai ủng hộ đổi mới tiền điện tử, trong khi các con ông – Eric, Donald Jr. và Barron – là đại sứ thương hiệu trong lĩnh vực web3. Dự án do Zach Witkoff, con trai cựu đặc phái viên Trung Đông Steve Witkoff, điều hành. Chỉ sau vài tháng, USD1 đã đạt vốn hóa 2,1 tỷ USD, nằm trong top 5 stablecoin toàn cầu theo CoinMarketCap.
Gia đình Trump sở hữu 60% World Liberty Financial thông qua cấu trúc công ty mẹ, có thể mang lại lợi nhuận 30–50 triệu USD/năm chỉ riêng từ lãi trái phiếu kho bạc, do USD1 được bảo chứng hoàn toàn bằng chứng khoán chính phủ ngắn hạn, theo ước tính của The New York Times.
USD1 còn mở rộng ảnh hưởng khi tích hợp với Tron (TRX) – blockchain liên quan đến nhà đầu tư Justin Sun, người đã mua 75 triệu USD token WLFI. Vì dự luật cho phép tổ chức phi ngân hàng phát hành stablecoin và không cấm quan chức hay người thân sở hữu cổ phần, nhiều nhà lập pháp lo ngại cấu trúc này có thể ưu ái các thực thể như USD1. Sự hiện diện của Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick – có quan hệ với Tether qua Cantor Fitzgerald – càng làm dấy lên tranh luận về ảnh hưởng chính sách tài sản số của chính quyền.
Phản ứng dây chuyền và sự phản đối từ Đảng Dân chủ
Theo Politico, các trợ lý và nhóm vận động đã bày tỏ lo ngại về dự luật từ trước khi công bố công khai ngày 3/5. Ngay cả một số Thượng nghị sĩ từng ủng hộ tại ủy ban cũng dao động khi dự thảo mới lùi lại nhiều điều khoản về bảo vệ tài chính và cơ chế thực thi.
Thượng nghị sĩ Ruben Gallego dẫn đầu phản ứng phối hợp, nhấn mạnh trên mạng xã hội X rằng các cuộc đàm phán với Đảng Cộng hòa đã kéo dài nhiều tuần nhưng dự thảo trình lên sàn không giữ được các cải thiện then chốt về chống rửa tiền và bảo vệ hệ thống tài chính.
Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren là một trong những người chỉ trích mạnh mẽ nhất, cho rằng thỏa thuận giữa Trump và UAE là ví dụ điển hình cho rủi ro tiềm ẩn nếu GENIUS Act được thông qua. Bà nhấn mạnh stablecoin của gia đình Trump tăng vọt về giá trị nhờ thỏa thuận mờ ám với chính phủ nước ngoài và cho rằng Thượng viện không nên thông qua luật tiền điện tử trong bối cảnh như vậy.
Trước đó, Warren từng đề xuất các sửa đổi nhằm cấm stablecoin liên quan đến hoạt động tội phạm và siết chặt quy định với tổ chức phát hành nước ngoài, nhưng không được đưa vào dự thảo cuối cùng. Bà cũng cảnh báo nguy cơ các nhân vật như Trump hay Elon Musk tạo ra phiên bản “tiền mặt số” riêng với giám sát hạn chế, đồng thời lo ngại các tập đoàn công nghệ lớn sẽ tham gia thị trường tài chính mà thiếu rào cản pháp lý phù hợp.
Các nhà lập pháp Dân chủ khác cũng lên tiếng. Thượng nghị sĩ Jeff Merkley đề xuất cấm quan chức dân cử hưởng lợi cá nhân từ dự án tiền điện tử, còn Thượng nghị sĩ Jack Reed viện dẫn báo cáo của Cơ quan Phòng chống Ma túy Hoa Kỳ (DEA) về việc stablecoin bị lợi dụng trong các giao dịch liên quan đến fentanyl trị giá 500 triệu USD từ 2022–2024.
Lãnh đạo thiểu số Thượng viện Chuck Schumer đã khuyên các thành viên Dân chủ chưa nên cam kết ủng hộ dự luật ở dạng hiện tại, đặc biệt liên quan đến vấn đề tổ chức phát hành nước ngoài như USDT.
Phía Đảng Cộng hòa bảo vệ dự luật và đặt nghi vấn về động cơ của sự thay đổi quan điểm đột ngột. Thượng nghị sĩ Tim Scott cho rằng những phát biểu của Warren mang tính chất tuyên truyền nỗi sợ thay vì phản biện chính sách. Tuy nhiên, việc mất sự ủng hộ từ các thành viên chủ chốt của Đảng Dân chủ đã khiến tương lai của GENIUS Act trở nên bấp bênh, khi câu hỏi về ảnh hưởng, tuân thủ và năng lực bảo vệ thị trường khỏi lạm dụng, thiên vị vẫn chưa có lời giải đáp thỏa đáng.
