Kazakhstan đề xuất mô hình “70/30” tài trợ nâng cấp năng lượng thông qua khai thác tiền mã hóa
Chính phủ Kazakhstan đang thúc đẩy kế hoạch hiện đại hóa hệ thống năng lượng quốc gia bằng cách tận dụng khai thác tiền mã hóa và mở rộng hoạt động giao dịch tiền số ra ngoài Khu kinh tế Trung tâm Tài chính Quốc tế Astana (AIFC).
Trong một bài viết trên báo Kazakhstanskaya Pravda, ông Kanysh Tuleushin, Thứ trưởng thứ nhất Bộ Phát triển Số, Đổi mới và Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Kazakhstan, đã trình bày chiến lược sử dụng khai thác số để nâng cấp hạ tầng năng lượng và cải thiện hiệu quả sử dụng điện quốc gia.
Theo mô hình “70/30” được đề xuất, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ tài trợ nâng cấp các nhà máy nhiệt điện. Trong đó, 70% sản lượng điện tăng thêm sẽ được chuyển vào lưới điện quốc gia, còn 30% dành cho hoạt động khai thác tiền mã hóa. Ông Tuleushin cho biết mô hình này lấy cảm hứng từ thực tiễn tại Hoa Kỳ, nơi các doanh nghiệp khai thác tiền mã hóa góp phần cân bằng lưới điện bằng cách tiêu thụ điện dư thừa vào thời điểm nhu cầu thấp.
Bên cạnh đó, ông cũng đề xuất tận dụng khí đồng hành – sản phẩm phụ trong khai thác dầu mỏ thường bị đốt bỏ – để sản xuất điện phục vụ các trang trại khai thác tiền mã hóa. Giải pháp này vừa giảm tác động môi trường, vừa tạo nguồn thu mới cho các doanh nghiệp dầu khí.
Theo số liệu của Bộ Phát triển Số, trong ba năm qua, hoạt động khai thác số đã đóng góp 34,6 triệu USD vào ngân sách qua thuế. Từ năm 2023, Kazakhstan đã đăng ký hơn 415.000 thiết bị khai thác, cấp 84 giấy phép và công nhận 5 mỏ đào tập trung, cho thấy lĩnh vực này tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ.
Mở rộng khung pháp lý cho giao dịch tiền mã hóa
Bên cạnh kế hoạch phát triển khai thác, Kazakhstan cũng đang xem xét mở rộng phạm vi điều chỉnh giao dịch tiền mã hóa trên toàn quốc, thay vì chỉ giới hạn tại AIFC – khu kinh tế đặc biệt với khung pháp lý độc lập. Khối lượng giao dịch tiền mã hóa tại các sàn AIFC đã tăng từ 324,2 triệu USD năm 2023 lên 1,4 tỷ USD năm 2024. Tuy nhiên, các chuyên gia ước tính tổng giá trị giao dịch tài sản số tại Kazakhstan năm 2023 đạt 4,1 tỷ USD, trong đó 91,5% diễn ra ngoài phạm vi kiểm soát của cơ quan quản lý.
Ông Tuleushin nhận định: “Nếu mọi hạn chế được gỡ bỏ và cho phép giao dịch tài sản số trên toàn quốc, tác động sẽ rất lớn. Các quy định linh hoạt sẽ thu hút những nhà đầu tư lớn, như trường hợp UAE. Kazakhstan có thể trở thành trung tâm tiền mã hóa của Trung Á, cạnh tranh với Uzbekistan và Kyrgyzstan – những quốc gia cũng đang mở cửa thị trường. Việc hợp pháp hóa các giao dịch ngoài vùng xám có thể mang lại hàng tỷ tenge cho ngân sách. Chỉ cần thu 10% thuế cũng có thể tạo ra hơn 190 tỷ tenge mỗi năm (tương đương 372,9 triệu USD), đủ để xây dựng hàng chục trường học và bệnh viện mới.”
Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông Tuleushin đề xuất xây dựng khung pháp lý linh hoạt cho giao dịch tiền mã hóa ngoài AIFC. Bộ Phát triển Số hiện đang soạn thảo đề xuất thành lập các sàn giao dịch và ATM tiền mã hóa minh bạch, tuy nhiên, việc triển khai cần sự phối hợp với Ngân hàng Quốc gia Kazakhstan và Cơ quan Quản lý Thị trường Tài chính.
Thúc đẩy đồng tenge số và minh bạch hóa chi tiêu công
Bên cạnh đó, Kazakhstan đang chuẩn bị mở rộng ứng dụng đồng tiền số quốc gia (CBDC) – digital tenge, nhằm tăng cường khả năng theo dõi và minh bạch hóa chi tiêu ngân sách. Dự án thí điểm đã phát hành 250 tỷ digital tenge, sử dụng các mã số nhận diện riêng biệt để giám sát dòng tiền chi tiêu công.
Với các chính sách đổi mới về năng lượng, công nghệ số và tài sản số, Kazakhstan đang khẳng định vị thế là một trong những quốc gia dẫn đầu khu vực Trung Á về chuyển đổi số và phát triển kinh tế số.
