Thời điểm bùng nổ ứng dụng đại chúng đã đến, nhưng thị trường tiền mã hóa vẫn chưa sẵn sàng

Năm 2025 từng được kỳ vọng là năm của ứng dụng đại chúng đối với thị trường tiền mã hóa. Chính quyền Trump được xem là chính phủ Mỹ đầu tiên ủng hộ mạnh mẽ Bitcoin và các tài sản số, khi đồng BTC đã lập đỉnh lịch sử ở mức 106.000 USD. Tuy nhiên, quý đầu năm lại chứng kiến các thị trường tài chính toàn cầu chao đảo trước nguy cơ chiến tranh thương mại và bất ổn chính trị, kéo theo thị trường crypto cũng sụt giảm theo các thị trường truyền thống.

Một số ý kiến cho rằng đây là dấu hiệu tiền mã hóa chưa đáp ứng được kỳ vọng lớn lao về một hệ thống phi tập trung vận hành 24/7, không bị chi phối bởi bất kỳ chính phủ, quỹ đầu tư hay tập đoàn nào. Tuy vậy, thị trường crypto vẫn thể hiện sức bật nhất định, đặc biệt khi BlackRock đầu tư vào các sản phẩm token hóa hợp đồng tương lai và hàng loạt ETF crypto mới ra mắt.

Dù vậy, thực tế cho thấy thị trường vẫn đang mắc kẹt ở giai đoạn thử nghiệm. Hệ sinh thái hiện tại chủ yếu phục vụ nhà đầu tư chuyên nghiệp, quỹ đầu cơ và các sản phẩm thử nghiệm, thiếu hạ tầng thực sự có thể mở rộng cho người dùng phổ thông. DeFi toàn cầu vẫn còn là một mục tiêu xa vời.

Crypto chưa sẵn sàng cho dòng vốn lớn

Hãy nhìn vào quy mô: năm nhà quản lý tài sản lớn nhất thế giới đang kiểm soát tổng cộng 30 nghìn tỷ USD. Nếu chỉ cần 10% danh mục của họ được token hóa, vốn hóa thị trường crypto sẽ tăng gấp đôi chỉ sau một đêm, biến ngành này từ một thử nghiệm ngách thành xương sống của tài chính đại chúng.

Vấn đề là làm thế nào để hấp thụ được lượng vốn khổng lồ này. Đến nay, các tổ chức chủ yếu dừng lại ở mức thử nghiệm, với các quỹ đầu cơ vào nhanh ra nhanh, chưa thực sự có sự tham gia sâu rộng. Thay vì xây dựng nền tảng cho ứng dụng đại chúng, thị trường lại mải mê với trào lưu memecoin và các sản phẩm ETF được đóng gói sẵn, giao dịch mang tính đầu cơ cao.

Để DeFi trở thành xu hướng chính, cần có sự tham gia của nhà đầu tư cá nhân với số lượng lớn, tách khỏi sự chi phối của các tổ chức tài chính lớn. Nếu không, thị trường sẽ chỉ trở thành một “alt-Fi” – sân chơi đầu cơ cho các nhà đầu tư cũ trên nền công nghệ mới.

Việc trở lại với các giá trị nền tảng là tín hiệu tích cực, hướng tới mục tiêu xây dựng một mạng lưới thống nhất, có khả năng token hóa, quản lý và lập trình tài sản toàn cầu. Trong mô hình này, không chỉ các tổ chức lớn mà hàng tỷ người dùng phổ thông cũng có thể tiếp cận hệ thống tài chính không rào cản, không trung gian.

Bằng cách tập trung phát triển giao diện người dùng thân thiện, hạ tầng L1 có khả năng mở rộng cao và nền tảng kỹ thuật vững chắc, DeFi có thể đặt nền móng cho ứng dụng đại chúng, vượt qua giai đoạn thử nghiệm để trở thành nơi trú ẩn trước những biến động của thị trường toàn cầu.

Lộ trình tiến tới thành công

Vậy làm thế nào để đạt được mục tiêu này? DeFi cần ba yếu tố để đạt đến điểm bùng phát:

• Một trải nghiệm người dùng (UX) có thể đơn giản hóa các thao tác phức tạp thành hệ thống trực quan, dễ sử dụng.
• Một hạ tầng kỹ thuật đủ mạnh để đáp ứng nhu cầu của người dùng toàn cầu.
• Một môi trường pháp lý cởi mở, thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Tính tiện ích

Trở ngại lớn nhất hiện nay là UX. Các giao diện DeFi còn quá phức tạp hoặc thậm chí chưa có, gây khó khăn cho người dùng phổ thông. Nhiều nhà đầu tư lớn không thể tối ưu hóa danh mục vì phải sử dụng các cầu nối, staking, swap rắc rối, vừa làm giảm niềm tin vừa hạn chế khả năng sử dụng.

Các dự án ứng dụng AI giúp thực hiện mục tiêu của người dùng (ví dụ: “swap tài sản với chi phí thấp”), ví điện tử hiển thị giao dịch dễ hiểu thay vì mã hash phức tạp, sẽ khiến DeFi trở nên thân thiện như PayPal và thúc đẩy làn sóng người dùng mới. Khi hàng tỷ người có thể tiếp cận dễ dàng, nhu cầu sẽ thúc đẩy hạ tầng kỹ thuật và pháp lý phát triển nhanh chóng.

Hạ tầng

Không chỉ cần giao diện dễ dùng, DeFi còn cần hạ tầng “đường ống” đủ mạnh. Khi hàng tỷ người dùng cùng tham gia, DeFi phải sẵn sàng về mặt kỹ thuật. Các blockchain L1 thế hệ mới như Solana và Aptos tuyên bố có thể xử lý hàng nghìn giao dịch mỗi giây, nhưng các sự cố nghẽn mạng của Solana trong giai đoạn $TRUMP cho thấy còn nhiều giới hạn về thử nghiệm và mở rộng.

Cần tiến hành thử nghiệm thực tế với các chỉ số như swaps per second (SPS), đồng thời tăng cường các giải pháp mở rộng như sharding trạng thái và xử lý song song. Mục tiêu là đạt một triệu SPS để hỗ trợ DeFi ở quy mô toàn cầu.

Điểm bùng phát

Khi UX và L1 được cải thiện, dòng vốn sẽ đổ vào mạnh mẽ. Tiềm năng của DeFi là rõ ràng: hệ thống tài chính truyền thống chỉ phục vụ số ít. Tài chính tương lai cần một lớp tài sản phổ quát, với hệ thống dễ tiếp cận cho người dùng phổ thông và hạ tầng vững chắc cho các tổ chức lớn.

Yếu tố pháp lý cũng quan trọng không kém. Các sandbox pháp lý mới công bố cho sàn giao dịch crypto tại Mỹ là bước tiến lớn. Khi nhu cầu tăng cao, DeFi sẽ đạt đến điểm bùng phát và hệ thống pháp lý phải sẵn sàng để hỗ trợ.

Kết luận

Biến động kinh tế hiện tại có thể là chất xúc tác cho thị trường crypto, làm nổi bật giá trị của blockchain. Tuy nhiên, nếu không có giải pháp mở rộng quy mô, cơ hội này có thể trôi qua: điểm bùng phát đang đến gần.

Khi dòng vốn và người dùng đại chúng đã sẵn sàng, các rào chắn an toàn được thiết lập, thị trường sẽ chứng kiến làn sóng tham gia mạnh mẽ từ các nhà đầu tư tổ chức và khách hàng của họ. Để đạt được điều này, các nhà phát triển L1 cần ưu tiên giá trị nền tảng, xây dựng hệ thống cho cả tổ chức và người dùng phổ thông, nếu không DeFi sẽ bỏ lỡ làn sóng lịch sử này.

Đi theo lộ trình gồm UX trực quan, L1 siêu mở rộng và môi trường pháp lý rõ ràng, DeFi có thể xây dựng mạng lưới thống nhất như đã hứa, tránh rơi vào cái bẫy “alt-Fi” vẫn đang chờ đợi.